بيش از ۵۰ روز از اجراي طرح تحول اقتصادي مي گذرد و در حالي که دولت مصوب کرده بود قيمت نان صنعتي و فانتزي تا ۱۸ درصد کاهش يابد اما برخي واحدهاي صنفي نان فانتزي از اين تصميم دولت سرپيچي مي کنند و حاضر به کاهش يا حتي ثابت نگه داشتن قيمت ها هم نيستند.

مشتريان نان فانتزي ها از اختلاف قيمت و بي نظمي در هزينه هاي دريافتي واحدهاي توليدکننده و فروشندگان نان فانتزي ها گلايه دارند و هيچ کس هم پاسخ گو نيست.

با اين حال منابع مطلع کوتاهي وزارت بازرگاني در اعلام قيمت مصوب نان هاي صنعتي و فانتزي را دليل اين بي ثباتي مي دانند.

گشت و گذاري در شهر و نگاهي به واحدهاي پخت نان فانتزي نشان از اعمال سليقه اي قيمت در فروش انواع نان دارد به نحوي که اين اختلاف قيمت در واحدهاي فروش نان فانتزي در واحدهاي يک محله گاه به ۱۰۰ تا ۱۵۰ تومان هم مي رسد.

در حالي که يکي دو روز بعد از اجراي طرح هدفمندي يارانه ها رئيس اتحاديه نان هاي حجيم و نيمه حجيم تهران به خبرگزاري مهر اعلام کرده بود «نان هاي فانتزي تا ابتداي تابستان ۹۰ گران نمي شود.» اما برخي فروشندگان نان هاي فانتزي با قيمت هاي بالاتر از حد معمول اين محصولات را در اختيار مردم قرار مي دهند.

«قدسي» يک شهروند تهراني مي گويد: قيمت نان هاي صنعتي از جمله نان باگت، هات داگ و بربري فانتزي در برخي واحدها ۱۰۰ تومان افزايش يافته است و در هر واحد توليدي يا فروشگاهي در شهر اين نان ها با قيمت هاي متفاوتي عرضه مي شود.

«دربان مقدم» شهروند مشهدي متقاضي خريد نان فانتزي نيز به ما مي گويد: به نظر مي رسد با يکسان سازي قيمت آرد، مصرف نان هاي صنعتي و فانتزي در خانواده ها افزايش يافته است و من يکي از مشتريان جديد اين نوع نان ها هستم ولي قيمت اين نان ها در برخي واحدها غيرواقعي است و مسئولان بايد فکري به حال آن بکنند.

وي مي افزايد: در حالي که قرار بود نان فانتزي ها ارزان تر از قبل در اختيار مردم قرار گيرد ولي شاهد تفاوت قيمت در سطح شهرها هستيم.

در حالي که توليدکنندگان نان هاي صنعتي با امضاي تفاهم نامه اي با سازمان حمايت مصرف کنندگان پيشگام شده و توافق کردند که قيمت محصولات خود را بعد از اجراي قانون هدفمندي يارانه ها از ۱۲ تا ۲۰ درصد کاهش دهند ولي گويا اين تفاهم به بوته فراموشي سپرده شده است.

«تهراني» مديرعامل يکي از شرکت هاي بزرگ توليدکننده نان صنعتي به «مهر» مي گويد: در راستاي حمايت از اجراي قانون هدفمند کردن يارانه ها توافق نامه اي با سازمان حمايت از مصرف کنندگان و توليدکنندگان به امضا رسيد که براساس آن قيمت ۷ محصول پرفروش خود ازجمله باگت فرانسوي، ساندويچي فرانسوي کوچک، ساندويچي فرانسوي بزرگ، نان هات داگ، باگت معمولي، بربري و نان همبرگري را تا ۲۰ درصد کاهش دهيم.

وي با اشاره به اين که افزايش نيافتن قيمت ها تا پايان فروردين ۱۳۹۰ تضمين شده بود مي گويد: اگرچه قيمت آرد نسبت به قيمت قبل از اجراي قانون براي توليدکنندگان نان هاي صنعتي کمتر شده است اما به واسطه تغيير قيمت هاي حامل هاي انرژي، هزينه ها افزايش يافته است اين عضو انجمن توليدکنندگان نان هاي صنعتي مي گويد: بسياري از شرکت هاي بزرگ توليدي نان صنعتي که عضو انجمن توليدکنندگان نان هاي صنعتي هستند، از افزايش قيمت ها خودداري کرده اند اما برخي شرکت ها نيز در يک گام فراتر نسبت به کاهش قيمت اقدام کرده اند.

«طباطبايي» از دست اندرکاران توليد نان فانتزي نيز به خراسان مي گويد: دليل اصلي اختلاف قيمت نان فانتزي ها کيفيت آرد تحويلي به واحدهاي توليدي و نان توليدي در اين واحدهاست.

وي با تاکيد بر ضرورت افزايش کيفيت آرد تحويلي از سوي وزارت بازرگاني به توليدکنندگان نان صنعتي و فانتزي مي گويد: عملا آرد تحويلي به کارخانه هاي نان صنعتي با احتساب هزينه حمل و نقل و کيسه، ۳۵۰ تومان در هر کيلوگرم تمام مي شود در حالي که نانوايي هاي سنتي آرد را با قيمت ۳۰۰ تومان در محل تحويل مي گيرند، لذا در چنين شرايطي بسياري از توليدکنندگان نان صنعتي مجبور مي شوند آرد کيفي را با آرد تحويلي از دولت مخلوط کرده تا بتوانند نان باکيفيت بهتر و مطلوبي را پخت کنند.

دلايل ديگري هم براي افزايش قيمت نان هاي حجيم و نيمه حجيم مطرح مي شود. يکي از فروشندگان نان فانتزي مدعي است براي پخت نان کيفي و جلب رضايت مشتريان مجبور هستيم که از آرد با کيفيت اعلا استفاده کنيم، يعني آرد تحويلي از وزارت بازرگاني را با آرد باکيفيت مخلوط کنيم و نان کيفي تحويل مردم بدهيم، بنابراين قيمت را هم بايد معقول محاسبه کنيم.

وي مي گويد: از طرفي هزينه هاي آب، برق و گاز نيز بالا رفته و علاوه بر آن دستمزد کارگران و تامين هزينه هاي خانوار هم بعد از اجراي قانون هدفمندي يارانه ها به هزينه هاي ما اضافه شده است. او تاکيد مي کند اگر قرار باشد ما آرد را آزاد بخريم و در مقابل قيمت نان را هم کاهش بدهيم براي ما صرفه اقتصادي ندارد.

تفاوت قيمت نان فانتزي در واحدهاي مختلف توليد اين نوع نان در حالي مشاهده مي شود که يک منبع مطلع مي گويد: شرکت غله و خدمات بازرگاني در استان هاي مختلف با هماهنگي استانداري ها قيمت نان را به طور رسمي ابلاغ کرده اند ولي قيمت نان فانتزي را قرار بوده است وزارت بازرگاني اعلام کند که تاکنون خبري رسمي در اين باره اعلام نشده و سرپيچي نان فانتزي ها از تصميمات دولت و همراه نشدن فعالان اين بخش با طرح بزرگ دولت به همين دليل است.

«سيدابراهيم خليلي» رئيس اتحاديه نانوايان مشهد نيز با تاييد اين موضوع مي گويد: توليدکنندگان نان فانتزي و نان هاي صنعتي در مشهد تحت پوشش اين اتحاديه هستند و اغلب آن ها بعد از هدفمندي يارانه ها با توجه به اين که آرد را ارزان تر تامين مي کنند افزايش قيمتي را در محصولات خود نداشته اند و زيرقيمت تهران، نان فانتزي در مشهد توزيع مي شود.

به گفته وي اين واحدها قبلا آرد نول (۲۳ درصد) را از بازار با قيمت هر کيلو ۴۵۰ تومان تهيه مي کردند ولي الان اين آرد را در محل توليد نان با قيمت کيلويي ۳۵۰ تومان دريافت مي کنند و کاهش ۱۰۰ توماني قيمت آرد را شاهد هستيم.

وي مي افزايد: با بخشنامه اي که به تازگي دريافت کرده ايم، انجمن توليدکنندگان نان هاي صنعتي را فراخوانديم و قرار شد تحليل و بررسي قيمت را با توجه به هزينه هاي آب، برق ، سوخت، نيروي انساني و ... محاسبه و اعلام کنند تا ما آن را به کميته مربوطه در استانداري ارائه دهيم.

«خليلي» با تاکيد بر اين که نرخ رسمي در بازار نان فانتزي وجود ندارد و هرکس به تناسب کارش اين محصولات را عرضه مي کند مي افزايد: طي ۲ هفته آينده درباره قيمت انواع نان فانتزي تصميم گيري و قيمت هاي جديد اعلام خواهد شد.

اما«محسن لزوميان» دبير انجمن نان هاي صنعتي استان تهران در گفت وگو با ما مي گويد: کاهش ۱۲ تا ۱۸ درصدي قيمت نان هاي صنعتي به تمامي اعضا ابلاغ شده است و بر اين اساس کساني که از آرد ۳۰۰ توماني استفاده مي کنند موظف اند نه تنها افزايش قيمتي نداشته باشند بلکه بايد کاهش قيمت ها را در نان توليدي محاسبه کنند.

به گفته وي چون تامين آرد واحدهاي توليد نان فانتزي به خود آن ها واگذار شده است و در حال حاضر از ۲ نوع آرد استفاده مي کنند تعرفه اعلام شده را براي آردهاي ۳۰۰ توماني بايد اعمال کنند. از طرفي قيمت نان هاي صنعتي و فانتزي در استان هاي مختلف متفاوت است چون برخي از اين نان ها از کارخانه هاي تهران تامين و به شهرستان ها ارسال مي شود در نتيجه کرايه حمل به آن اضافه مي شود و گران تر به دست مصرف کنندگان مي رسد.

وي با اعلام اين که کاهش قيمت نان فانتزي شامل اين نوع محصولات توليدي پايتخت که در شهرستان ها عرضه مي شود نخواهد شد مي افزايد: براساس توافق انجام شده از سوي وزارت بازرگاني با توليدکنندگان نان هاي صنعتي ، قيمت نان باگت فرانسوي ۳۵۰ تومان، ساندويچي فرانسوي کوچک ۱۷۵ تومان، ساندويچي فرانسوي بزرگ ۲۰۰ تومان، نان هات داگ ۲۵۰ تومان، باگت معمولي ۲۵۰ تومان، بربري فانتزي ۴۰۰ تومان و نان همبرگري ۱۷۵ تومان اعلام شده است.

معاون وزير بازرگاني و مدير عامل شرکت بازرگاني دولتي ايران اواخر دي ماه اعلام کرده بود «چنان چه نان فانتزي ارزان نشود برخورد تعزيراتي مي کنيم» اما شواهد امر نشان مي دهد نه تنها اين نان ها کاهش قيمت نداشته که در مواردي با افزايش مواجه شده است.

«حميد عليخاني» به فارس گفته بود با وجود آن که در ساير استان ها قيمت نان فانتزي کاهش يافته است، دوستان ما در تهران نسبت به اين موضوع ، بي انصافي مي کنند، قطعا اگر اين موضوع ادامه پيدا کند برخورد تعزيراتي مي کنيم.

«محسن لزوميان» دبير انجمن نان هاي صنعتي استان تهران هم به ما مي گويد: بعد از اجراي قانون هدفمند کردن يارانه ها، تحليل هاي بازار نشان مي دهد که مردم در خريدهاي خود هدفمند عمل مي کنند و بر همين اساس تقاضاي آن ها براي خريد نان کاهش يافته است به نحوي که هم اکنون نان صنعتي ۳۰ درصد کاهش توليد داشته است.

وي با اشاره به اين که بعد از ابلاغ قيمت رسمي نان هاي فانتزي در تهران و نظارت مستمر همکاران ما شواهد نشان مي دهد که تخلفات توليدکنندگان و عرضه کنندگان به حداقل رسيده است و مورد خاصي را نداريم افزود: ضمن آن که شهروندان مي توانند با تلفن ۱۲۴ و يا در تهران با شماره ۲۲۳۷۴۰۰۵ تماس گرفته و تخلفات را اعلام کنند.

در عين حال مسئولان شرکت بازرگاني دولتي ايران، سازمان حمايت از مصرف کنندگان و توليدکنندگان را مسئول هماهنگي و اعلام قيمت نان فانتزي در سراسر کشور مي دانند. در اين راستا «حميد عليخاني» معاون وزير بازرگاني و مدير عامل شرکت بازرگاني دولتي ايران در مورد کاهش نيافتن قيمت نان فانتزي مي گويد در صورتي که نان فانتزي ها از آرد يارانه اي استفاده کنند بايد قيمت خود را کاهش دهند و اگر اين اتفاق نيفتد برخورد تعزيراتي مي کنيم.

وي مي افزايد: البته از طرفي هم واحدهاي توليد نان فانتزي معتقدند که چون از آرد ۲۳ درصد سبوس استفاده مي کنند لذا نبايد قيمت خود را کاهش دهند لذا مردم در صورت مشاهده هرگونه تخلف با تعزيرات آرد و نان و ۱۲۴ تماس بگيرند.

برآوردها نشان مي دهد که ۹۴ درصد سرانه مصرف نان کشور را نان هاي سنتي، ۵ درصد را نان فانتزي و ۱ درصد نان صنعتي تشکيل مي دهد لذا در کنار بهبود کيفيت نان هاي سنتي نوبت آن است که مسئولان با تنظيم بازار و تصويب قيمت  عادلانه براي انواع نان فانتزي ها و نان هاي صنعتي زمينه بهره مندي بيشتر مردم از اين نان ها را افزايش دهند. در شرايط موجود مردم به دنبال نان با کيفيت و البته با قيمت مناسب هستند و چنان چه تخلف نان فانتزي ها تداوم يابد با تدبير مردم از صحنه توليد و رقابت حذف خواهند شد.

کاهش ۱۸ درصدي قيمت انواع نان فانتزي پس از هدفمندشدن يارانه ها، انتظار شهرونداني بود که اين وعده را شنيده بودند ولي پس از اجراي اين طرح نه تنها اين وعده محقق نشد بلکه عرضه کنندگان انواع نان فانتزي و به اصطلاح «آزادپز» با ارائه نرخ هاي متفاوت موجبات ناخرسندي شهروندان را پديد آوردند. البته آن ها هم حرف هايي دارند. ازجمله آن که فقط قيمت آرد ملاک نيست و اخيرا سوخت، دستمزد کارگر، حمل و نقل و... نيز گران شده است بنابراين حتي ثابت نگه داشتن قيمت انواع نان فانتزي هم به معني ورشکستگي شاغلان اين حرفه است چه رسد به کاهش ۱۸ درصدي قيمت ها، لذا چنين به نظر مي رسد که گذشته از کم يا زياد بودن نرخ هاي فعلي، مسئولان امر بايد با تعيين قيمتي عادلانه، به اين وضعيت نابه سامان که سبب شده عده اي اندک نيز از آن سوءاستفاده کنند، سر و ساماني بدهند و تکليف توليدکننده و مصرف کننده را روشن کنند.

بحران آب در کشور و از جمله خراسان رضوي جدي است؛ ميزان بهره برداري از آب هاي زيرزميني در استان ۷ ميليارد و۷۵۸ ميليون متر مکعب است که حدود يک ميليارد و ۷۴ ميليون متر مکعب بيش از حد مجاز است و از اين رو خراسان رضوي بالاترين ميزان کسري مخزن را در بين استان هاي کشور دارد. با برداشت بي رويه آب از سفره هاي زيرزميني، ۱۳ دشت از مجموع ۳۶ دشت اين استان در شمار دشت هاي ممنوعه بحراني قرار گرفته و ۲۰ دشت هم ممنوعه اعلام شده است. با توجه به اين که ۹۲ درصد آب استحصال در بخش کشاورزي به مصرف مي رسد و بهره وري در آن هم بسيار پايين است، به نظر مي رسد بايد به سمت وسوي مکانيزاسيون چه در بخش کشت و مزرعه و چه در بخش آبياري و به کارگيري نيروي انساني رفت. مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي کشاورزي از راه دور و با استفاده از تلفن همراه از جمله جديدترين راهکارهايي است که به کمک اين بخش آمده تا در استفاده بهينه از منابع آبي و جلوگيري از فرونشست دشت هاي استان به مسئولان کمک کند.

  بدون توجه به آثار و پيامدهاي منفي، به صورت بي رويه آب را از دل زمين بيرون مي کشيم و در جوي ها و کانال هاي طبيعي به مزارع هدايت مي کنيم، نه در مصرف آب و آبياري مزارع حساب و کتابي داريم و نه در ميزان توليد و بهره وري آبي که استحصال کرده ايم. آيا تا به حال به اين موضوع انديشيده ايم که بهره وري در بخش آبياري و کشاورزي در کشور با متوسط دنيا فاصله اي چند فرسنگي دارد. البته بيش از هر چيز خودمان مقصريم، نه فرهنگ درستي در اين بخش حاکم است و نه تفکر اقتصادي؛ خرده مالک هستيم و بهره برداران به طور عمده کم سوادند، با ديدگاه هاي سنتي به فعاليت مي پردازند و...

اولويت عمده توسعه در خراسان رضوي، افزايش ظرفيت هاي کشاورزي است اما خراسان رضوي با چالش جدي بحران آب در بخش کشاورزي روبه رو است و به سبب يک ميليارد متر مکعب اضافه برداشت سالانه از ذخاير زيرزميني، اين استان بالاترين ميزان کسري مخزن را در بين استان هاي کشور دارد. «يوسفي» کارشناس آب در خراسان رضوي به ما مي گويد: برداشت بي رويه از سفره هاي آب زيرزميني اين منابع گران بها را در معرض بحران جدي قرار داده است و از ۳۶ دشت استان هم اکنون ۳۳دشت ممنوعه و ممنوعه بحراني است. وي با اعلام اين که ۹۲ درصد دشت هاي استان با کسري شديد مخزن مواجه است، مي گويد: افت سطحي آب هاي زيرزميني و لزوم تغيير محل چاه ها و کف شکني از يک سو و نشست زمين مهم ترين تبعات برداشت بي رويه آب در بخش کشاورزي است. وي خشک شدن و کم آبي قنات ها و چشمه ها، شور شدن منابع آب شيرين و در نهايت تخريب خاک اراضي کشاورزي را به همين علت نگران کننده توصيف مي کند و مي گويد: در شرايط فعلي از اقدامات بنيادي و اصولي در زمينه نجات آب استان، مديريت بهينه مصرف آب به ويژه در بخش کشاورزي است. دکتر «داوري» از استادان دانشگاه فردوسي مشهد با تاکيد بر لزوم مصرف بهينه آب مي گويد: متاسفانه بهره برداران آب کشاورزي هيچ توجهي به اهميت اين مايه حيات ندارند و در تابستان و زمستان بدون توجه به شرايط آب وهوايي و تنش هاي محيط و گياه اقدام به آبياري مزارع و باغ ها مي کنند. وي با ابراز نگراني از اين نوع برنامه ريزي که دليل اصلي آن ناآگاهي کشاورزان و سنتي عمل کردن آن هاست، مي افزايد: اطلاعات و داده هاي هواشناسي (رطوبت و دما) در کشاورزي ما جايگاهي ندارد و کشاورز ما همان گونه که آبا و اجدادش مزارع را آبياري مي کرده اند آب را در مزرعه جاري مي کند و برآوردي از توليد و صرفه اقتصادي کار و تلاشش ندارد.

يکي از مهم ترين دغدغه ها خالي بودن جاي فناوري در بخش کشاورزي است و با بحران آب در اغلب نقاط کشور بيم آن مي رود که اگر اقدام موثري در حوزه کنترل آب و اتوماسيون کشاورزي انجام نشود، اين بخش از حيث انتفاع خارج شود. مدرس دانشگاه فردوسي مشهد با اشاره به اين که بسياري از کشاورزان با فناوري هاي روز غريب و ناآشنا هستند و تحولات نوين را در مزارع به سختي قبول مي کنند، مي گويد: قبول داريم که کشاورزي به لحاظ فني مشکلات خاص خود را دارد و نمي توان براي تمام بهره برداران يک نسخه مشترک پيچيد ولي مي توان در نقاطي که امکان فعاليت هاي نوين وجود دارد، به سمت اتوماسيون پيش رفت.

اما آيا راهي براي مصرف بهينه آب و مديريت آن در بخش کشاورزي وجود دارد؟ ساليان متمادي است که بحث مکانيزاسيون کشاورزي و تجهيز مزارع و باغ ها به سيستم هاي آبياري نوين مطرح است ولي به نظر مي رسد اقبال عمومي به دليل خرده مالکي و پايين بودن سواد بسياري از بهره برداران اندک بوده است. دکتر «حسين ابراهيمي» مدرس دانشگاه آزاد اسلامي درباره اهميت توسعه و ترويج پروژه هاي آبياري تحت فشار و افزايش بهره وري آب در بخش کشاورزي مي گويد: بحران آب و شرايط اقليمي استان حکايت از آن دارد که با تمام قوا بايد به سمت وسوي مصرف بهينه، افزايش بهره وري و مديريت صحيح منابع آبي برويم. تجارب سيستم مديريت منابع آب و کنترل هوشمند از راه دور آن نشان مي دهد که کشاورزان هم مي توانند همپاي پيشرفت هاي علمي، خود را به دانش و ابزار روز تجهيز کنند. آن ها مي توانند با استفاده از نمونه هاي طراحي شده با ارسال يک پيام از تلفن همراه خود منابع آبي را کنترل کنند و با اين روش ديگر نيازي نيست که در مزرعه حضور يابند. وي با تاکيد بر ضرورت آشتي دادن کشاورزان با کشاورزي پيشرفته مي گويد: متوليان امر در جهاد کشاورزي بايد با ترويج فعاليت هاي آغاز شده در بحث مديريت منابع آب و انجام طرح هاي تحقيقاتي به کشاورزان، روش هاي نوين را آموزش دهند؛ بي گمان اين آموزش ها به نفع جامعه و آينده منابع حياتي کشورمان خواهد بود.

اما به تازگي براي اولين بار در کشور طرح مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي کشاورزي از راه دور با استفاده از تلفن همراه در خراسان رضوي آغاز شده است که کمک خوبي به مديريت آسان، کاهش هزينه ها و افزايش بهره وري است که بي گمان اطمينان و آرامش کشاورزان را به دنبال خواهد داشت. مهندس «حسن رهنما» نخبه و مخترع برگزيده کشور که موفق به ثبت اختراع سيستم مديريت منابع و مصارف آب از راه دور شده و در ابتداي سال ۸۸ گواهي نامه ثبت اختراع خود را از اداره کل ثبت شرکت ها و مالکيت صنعتي دريافت کرده است به خراسان مي گويد: اين سيستم يکي از مهم ترين و بهترين دستاوردهايي است که امکان مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي مختلف مانند سيستم هاي آبياري و آب رساني تحت فشار، مرغداري، گلخانه، آب و فاضلاب، فضاي سبز، پرورش ماهي و... را از طريق تلفن همراه فراهم مي کند و نتايج قابل توجهي در زمينه کاهش هزينه هاي توليد و مصرف بهينه آب، برق و سوخت دارد. وي که اين دستگاه را «مکس» نام گذاري کرده و تاکنون آن را در ده ها چاه موتور، مجتمع کشاورزي و فضاي سبز شهري استان هاي خراسان نصب کرده است، مي افزايد: اين دستگاه با اخذ اطلاعات عوامل توليد و محيطي شغل مربوط مانند گزارش هواشناسي، وضعيت فشار آب و وضعيت برق اين اطلاعات را به تلفن همراه يا سرور مرکزي بهره بردار ارسال مي کند و صدور فرمان و ارسال آن به سيستم مربوطه در پاسخ به اطلاعات دريافتي را انجام مي دهد و مالک مي تواند با ارسال پيامک از تلفن همراه تمام امور مرتبط شامل خاموش و روشن کردن چاه موتور يا دستگاه هاي آبياري نقص در سيستم برق، تعيين درصد و زمان آبياري و... را انجام دهد.

مگر مي شود در خانه باشي و با يک پيام کوتاه آبياري مزرعه را آغاز کني؟ يک کشاورز خراساني به خبرنگار ما مي گويد: از زماني که سيستم مديريت و کنترل هوشمند از راه دور را روي چاه و سنتر آبياري مزرعه ام نصب کرده ام، در هر جاي کشور که باشم با يک پيامک کار روشن کردن چاه و آبياري مزرعه را انجام مي دهم و نيازي نيست روزي چند بار فاصله ۱۵ کيلومتري مزرعه تا محل سکونتم را طي کنم. «حسن مشارزاده» مي گويد: امنيت خاطر از نظر مديران مختلف ارزش متفاوتي دارد؛ من با اين روش علاوه بر کسب اطمينان خاطر از انجام کارهاي مرتبط با مديريت منابع آب و آبياري مزرعه که به سيستم سنتر پيوت مجهز است، در جريان مشکلات افت ولتاژ و ديگر نوسانات شبکه برق، وضعيت فشار آب و نواقص شبکه آبياري قرار مي گيرم.

او کاهش هزينه به کارگيري نيروي انساني، کنترل زمان و نحوه آبياري، آبياري به شکل يکنواخت و تنظيم دور پمپ و شناور را از ديگر مزاياي سيستم «مکس» مي داند و مي گويد: آبياري غيريکنواخت حداقل باعث کاهش ۳۰۰کيلوگرم در هکتار توليد محصول زراعي نظير گوجه فرنگي مي شود. با احتساب حدود ۴۰ هکتار سطح زير کشت يک حلقه چاه و نرخ گوجه فرنگي (کيلويي حداقل هزار ريال) به واسطه عملکرد هوشمند دستگاه از طريق ارسال پيامک يکنواخت نبودن آبياري به آبيار، از کاهش نرخ توليد (به ميزان دست کم حدود ۱۰ ميليون ريال) با استفاده از اين فناوري جلوگيري مي شود.

برخي کارشناسان ارزيابي اقتصادي استفاده از طرح مديريت و کنترل هوشمند در سيستم هاي آبياري کشاورزي را قابل توجه اعلام و کاهش مصرف و بهينه سازي مصرف آب را تا ۵۰ درصد پيش بيني مي کنند. به گفته آن ها نتايج مطالعات انجام شده حکايت از آن دارد که هزينه نصب و خريد اين دستگاه در چاه موتور کشاورزي در ۲ سال اول استفاده از آن جبران مي شود و کاهش مصرف آب و برق به نفع بهره برداران است. به گفته مديرعامل شرکت مهندسي رهرو تلاش ارزيابي اقتصادي دستگاه مکس در سيستم آبياري باراني «سنتر پيوت» يک مزرعه نشان مي دهد که سرمايه گذاري (بار مالي ناشي از تجهيز سيستم براي دوره بهره برداري ۷ ساله) حداکثر ۴۷ ميليون ريال است که در سال اول کاهش هزينه هاي ناشي از تجهيز سيستم مزرعه ۴۲ ميليون ريال است و در سال اول ۹۰ درصد از هزينه دستگاه به سرمايه گذار بازگشته و در سال هاي بعدي سودآوري براي کشاورز خواهد داشت. مطالعه انجام شده در طرح آزمايشي مزرعه داراي سيستم آبياري قطره اي نيز نشان مي دهد که هزينه دستگاه در سال اول جبران شده و علاوه بر آن مبلغ 2.3 ميليون ريال به ازاي هر حلقه چاه سود عايد بهره بردار مي شود. يک کارشناس جهاد کشاورزي استان با اشاره به مزاياي بهره برداري از سيستم مديريت و کنترل هوشمند منابع آبي با تلفن همراه مي گويد: از آنجا که در مراحل پاياني رشد غلات شاهد بارندگي و بادهاي شديد هستيم، لذا به اصطلاح «خوابيدگي» محصول اتفاق مي افتد که علاوه بر مساعد شدن شرايط براي ابتلاي بوته ها به بيماري هاي قارچي و افت توليد، امکان برداشت کامل محصول نيز از بين مي رود و از آنجا که بارندگي و بادهاي شديد معمولا در نيمه هاي شب اتفاق مي افتد، توقف و قطع آبياري توسط کاربر معمولا با تأخير بسيار زياد انجام مي شود که خود به افزايش خسارت در مزرعه دامن مي زند؛ در حالي که در سيستم هاي مجهز به اين دستگاه به محض شروع بارندگي هاي مخرب مي توان از طريق پيام کوتاه (تلفن همراه) در اسرع وقت سيستم را خاموش و از خسارت محصول جلوگيري کرد.

با اجراي طرح هدفمندي يارانه ها و آزاد شدن قيمت حامل هاي انرژي و برق کشاورزان هم مشمول افزايش هزينه هاي سنگين شده اند. مصرف برق در چاه هاي برقي و مصرف گازوئيل در چاه هاي ديزلي هزينه هاي بهره برداران اين بخش را چند برابر کرده است و از آنجا که بهره برداري از سيستم مديريت و کنترل هوشمند منابع آبي در کشاورزي صرفه جويي زيادي را در مصرف برق و انرژي دارد، تحقيقات نشان مي دهد که با استفاده از دستگاه مکس آبياري اضافي و ميزان مصرف برق کاهش مي يابد و حداقل در هر ماه ۱۰ ميليون ريال در هزينه برق چاه موتور صرفه جويي خواهد شد.

با توجه به بحران آب و لزوم افزايش بهره وري و کاهش مصرف بي رويه آب سازمان جهاد کشاورزي خراسان رضوي هم از طرح هاي موثر در مديريت مصرف آب حمايت مي کند. دکتر طباطبايي رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان از جمله برنامه هاي کلان سازمان را بالا بردن بهره وري از منابع آبي اعلام کرد و گفت: براي بالا بردن بهره وري از منابع آبي استان به ويژه سفره هاي زيرزميني طرح سامان دهي چاه موتورها را اجرا کرده ايم که در آن با هماهنگي دستگاه هاي ذي ربط براي ميزان استخراج آب برنامه ريزي لازم را انجام داده ايم. مضاف بر آن موضوع کنترل از راه دور منابع آبي که هم اکنون توسط آب منطقه اي در حال اجراست، در دستور کار سازمان جهاد کشاورزي است تا ضمن کنترل ميزان برداشت، محاسبات اقتصادي ديگر ي نظير محاسبه ميزان ارزش آب در توليد و اجراي الگوي کشت بر اساس منابع آبي را نيز اجرايي کنيم.

نوروز فرصت سفر در تاريخ و طبيعت ايران است و از قديم گفته اند: «بسيار سفر بايد تا پخته شود خامي» ايرانيان هم از گذشته هاي دور مشتاق سير و سياحت و گردش بوده اند و تعطيلات نوروزي بهترين فرصت براي خانواده هاست که تن به راه بسپارند و به گشت وگذار در جاي جاي ميهن مشغول شوند.

سفرهاي نوروزي از آن لحاظ دلچسب و خاطره انگيز است که به نوعي همگاني شده و سفرهاي زيارتي، سياحتي، تفريحي و حتي کاري از جنس تجارت را در خود دارد.

بازگو کردن رهاورد سفرها و معرفي ديدني هاي ايران مي تواند زمينه ساز آشنايي هموطنان با جاذبه هاي تفريحي سياحتي کشور و از طرفي آشنايي مسئولان با کمبودها و تلاش در جهت رفع اين نيازها و برطرف کردن نواقص احتمالي باشد. آن چه در پي مي آيد گزيده اي است از سفر به ۴ استان ديدني يزد، فارس، بوشهر و کرمان در مرکز و جنوب ايران پهناور.

در استان يزد وارد شهر زيبا و کويري طبس مي شوم. جايي که عروس کوير لقب گرفته است و وجود بارگاه امام زاده حسين بن موسي الکاظم(ع) برادر گرامي امام رضا(ع) و چندين جاذبه سياحتي آن را به شهري زيارتي و سياحتي تبديل کرده است.

گرداگرد حرم باصفاي حضرت حسين  بن  موسي الکاظم(ع) صدها زائر و مسافر خسته که جاده هاي کويري را طي کرده اند حضور يافته اند و صحن و سراي آستانه مبارکه مملو از ارادتمندان اهل بيت(ع) است. اين جا ميقات الرضا و بهشت کوچکي در پهن دشت کوير ايران اسلامي است که ميعادگاه زائران و مسافران نوروزي است. به همت مسئولان موسسه آستانه مبارکه تسهيلات خوبي براي مراجعان فراهم شده و حدود ۳۰۰ اتاق زائرسرا در جوار حرم و پارکينگ هاي مناسب، سرويس هاي بهداشتي و... براي رفاه حال مسافران فراهم شده و امکان نصب چادر مسافرتي هم در فضاي اطراف حرم مهياست.

باغ زيباي گلشن طبس در کنار ده ها جاذبه  سياحتي اين شهرستان نيز مملو از گردشگر است براي رسيدن به شهر دارالعباده، يزد ديار قنات، قنوت و قناعت بايد فاصله ۳۶۵ کيلومتري طبس-يزد را در دل کوير پيمود. به هر حال کوير هم حال وهواي خاص خود را دارد.

در ميانه راه پس از طي مسافتي حدود ۱۵۰ کيلومتر به محل شکست مفتضحانه آمريکا در صحراي طبس مي رسيم، اين جا محل سقوط هواپيماهاي آمريکا در ۵ ارديبهشت ماه سال ۱۳۵۹ و تداعي گر حکايت امدادهاي غيبي است. اين جا ترجمان آيات نوراني سوره فيل است، حکايت شکست سپاه ابرهه. محل شهادت فرمانده سپاه يزد شهيد سرافراز محمد منتظر قائم که بناي يادبود و مسجدي در آن احداث شده است. مسافران با حضور در اين مکان با مرور خاطره اين حادثه تاريخي با به جاي آوردن ۲ رکعت نماز شکر ياد و خاطره حادثه صحراي طبس را گرامي مي دارند.

اما يزد با انبوهي از آثار تاريخي ميزبان خيل مسافران نوروزي است. اين جا شهر بادگيرها، شهرآب انبارها، مساجد و خانه هاي تاريخي و... است. در فرصتي کوتاه به ديدن مسجد جامع کبير و مجموعه امير چخماق مي روم. مدرسه ضيائيه معروف به زندان اسکندر که نمونه اي از معماري دوره مغول در ايران است هم مملو ازمسافر و گردشگر است. از جاي جاي ايران مشتاقان تاريخ و تمدن به ديدن مجموعه هاي تاريخي شهر يزد و بافت قديم آن آمده اند و انصافا اطلاع رساني متوليان، توزيع بروشور و ارائه اطلاعات درباره مکان هاي ديدني يزد خوب است و خوش بختانه صنايع دستي و سوغات شهر يزد که در غرفه هاي مجموعه ديدني زندان اسکندر عرضه مي شود در دستان خيلي از مراجعان ديده مي شود.

در چندين پارک بزرگ اين شهر از جمله پارک اطهر، غدير، کوهستان و پارک بزرگ شهر امکانات ويژه اي براي مسافران فراهم شده و نصب چادر توسط مسافران مجاز است. شهرداري و شوراي شهر نيز براي خدمت به مسافران نوروزي سنگ تمام گذاشته اند و نقشه هاي کاملي با فواصل شهرهاي اطراف و مسيرهاي گردشگري در اختيار مسافران قرار مي دهند.

پس از عبور از جاده هاي ۲ بانده اما درجه ۲ در مسير يزد- تفت- ابرکوه از سه راهي آباده وارد بزرگراهي مي شوي که از يک سمت به اصفهان و از سويي به شيراز منتهي مي شود.

چند روزي به سال نو مانده است اما تردد خودروهاي سواري با پلاک هاي متعلق به نقاط مختلف کشور حکايت از آغاز سفرهاي نوروزي و حضور چشمگير مسافران نوروزي دراستان فارس دارد.

در بزرگراه شيراز پس از عبور از شهرهايي چون صفاشهر و سعادت شهر به مرودشت مي رسيم.

شهر مرودشت که در ميان کشتزارهاي سرسبز گندم قرار دارد به واسطه وجود يکي از ارزشمندترين آثار تاريخ و تمدن ايران اهميت ويژه اي دارد. مجموعه تخت جمشيد در ۵ کيلومتري شهر مرودشت آثار به جاي مانده از تاريخ و تمدن ايران است که در شمار پربازديدکننده ترين نقاط تاريخي کشور است. پلکان ورودي، کاخ دروازه ملل، کاخ آپادانا، کاخ تچر، کاخ هديش، حرم سرا، کاخ سه دروازه يا تالار شورا، کاخ صدستون، دروازه ناتمام، جايگاه سپاهيان، چاه سنگي، تخت جمشيد با انبوه نقش ها و سنگ نگاره هاي منحصر به فرد و يک موزه ديدني در اين مجموعه وجود دارد. اين جا بازار عکاسي و فيلم برداري گردشگران گرم است و در گرماي نيم روز جاي آب شرب و آب سردکن خالي است.

راهنمايان سازمان ميراث فرهنگي اطلاعات لازم را در اختيار گردشگران گذاشته و به سوالات پاسخ مي دهند. چادرهاي عشايري استان فارس در اين محوطه نيز تماشايي است اما هزينه انداختن هر عکس با لباس عشاير خيلي بالاست. آن طرف هم کالسکه دارها براي سوار کردن مشتريان به نوبت ايستاده اند.

براي ورود هر دستگاه خودرو ۸۰۰ تومان اخذ مي شود و خودروها در پارکينگي وسيع متوقف مي شوند در حالي که امکان باز شدن دري به محوطه مجموعه تاريخي از اين پارکينگ وجود دارد ولي مسافران بايد با پيمودن فاصله اي زياد از بولوار ورودي به فضاي مجموعه وارد شوند. ناگفته نماند که ورود به مجموعه تخت جمشيد نياز به تهيه بليت ۵۰۰ توماني به ازاي هر نفر دارد و چنان چه بخواهيد از موزه داخل تالار هم ديدن کنيد بار ديگر بايد بليت ۵۰۰ توماني تهيه کنيد!

نقش رستم هم مجموعه اي ديگر از تاريخ کهن اين مرز و بوم در نزديکي مرودشت است. ورود به اين محوطه هم بليت ۵۰۰ توماني نياز دارد ولي اين جا از راهنما و ارائه اطلاعات خبري نيست.

اطلاعات تاريخي آثار و نقش ها روي سنگ هاي داراي حفاظ شيشه اي نوشته شده است ولي برخي از اين نگاره ها از بين رفته اند. آثار ايلاميان، آثار هخامنشي، کعبه زرتشت، آثار ساساني، نقش رستم و استودان ها در اين مجموعه تماشايي است و حجاري هاي روي سنگ ها در ابعاد چندمتري هم مويد آن است که استان فارس يکي از قديمي ترين مراکز تمدن ايران است.

با راهنمايي شهروندان مرودشتي سري هم به «بهشت گمشده» در جاده اقليد مي زنيم.

در فاصله ۸۰ کيلومتري مرودشت و بعد از تماشاي جاذبه اي زيبا چون سد بزرگ درودزن به تفرجگاه بين المللي بهشت گمشده مي رسيم. بابت قبض ورودي خودروهاي سواري بايد ۲ هزارتومان بپردازند و در توضيحات قبض هم تاکيد شده در صورت برگرداندن کيسه پر از زباله و تحويل آن به در ورودي مبلغ ۵۰۰ تومان عودت داده مي شود و درآمد حاصل از اين مبلغ ورودي هم صرف جمع آوري و دفن بهداشتي زباله، تخليه و تميز نگهداشتن سرويس هاي بهداشتي، آب پاشي جاده خاکي و... مي شود. اما نه از تحويل کيسه زباله خبري بود و نه از تميزي سرويس هاي بهداشتي و نه هم از آب پاشي جاده. جايي براي نشستن و جايي براي پارک خودروها هم نبود. تعدادي از افراد هم با حمل اثاثيه مسافران توسط الاغ تا محل اسکان در نزديکي آبشار و محوطه زيباي اين ييلاق کسب و کاري راه انداخته بودند که نگو و نپرس!

بهشت گمشده با انبوه درختان چنار و رودخانه اي که در مسير حرکت خود ديدني هاي جالبي را روي سنگ ها به وجود آورده، چنان جاذبه اي ايجاد کرده است که زيبايي هاي منحصر به فردي را جلوي ديدگان مسافران قرار مي دهد.

فارس شيراز، فرهنگ و تمدن ايران زمين است و شيراز مهد فرهنگ ايران اسلامي و سومين حرم اهل بيت(ع) لقب گرفته است. شب هنگام که وارد شهر شيراز مي شويم از چند کيلومتر مانده به دروازه قرآن ۲ طرف جاده مملو از مسافر، چادرهاي مسافرتي و خودرو است درون شهر و پارک هاي آن هم جاي سوزن انداختن نيست. به ناچار پس از يک ساعت معطلي در حاشيه بولوار ورودي شهر اتراق مي کنيم. نه آبي براي خوردن يافت مي شود و نه سرويس بهداشتي، جلوي بيمارستان، اداره کل زه کشي و بهره برداري آب منطقه اي و... در خارج از شهر هم مملو از مسافر است و صبح اسکان مسافران روي زمين هاي خاکي تا ۵ کيلومتري شهر هم رويت مي شود.

در خيابان هاي يک طرفه و شلوغ شهر شيراز به ويژه محورهاي منتهي به حرم مطهر شاهچراغ ترافيک سنگيني وجود دارد و بايد ساعت ها منتظر ماند، دردناک تر پيدا کردن جاي پارک خودرو است، اگرچه اماکن زيادي پيش بيني شده ولي جواب گوي خيل کثير زائران و مسافران نوروزي نيست.

توفيق نصيب مي شود لحظه سال تحويل در کنار حرم حضرت احمد بن موسي(ع) ملقب به شاهچراغ باشيم. زيارت حرم حضرت سيد مير محمد(ع) و آرامگاه شهيد محراب آيت ا...  دستغيب و حرم سيد علاء الدين حسين(ع) و ديگر بقاع متبرکه در شيراز و حضور در حافظيه و آرامگاه سعدي شيرازي را با همه سختي ها در يافتن جاي پارک خودرو متحمل مي شويم. در بازار معروف شيراز هم انبوه جمعيت موج مي زند و... با لذت بردن از باغ زيباي ارم و باغ جهان نما و ديگر جاذبه هاي سياحتي، ديار فارس را براي رسيدن به سرزميني ديگر ترک مي گوييم.

در جاده کازرون پيش مي رويم تا به بوشهر برسيم. جاده اي با پستي و بلندي هاي فراوان و حجم ترافيک سنگين، در اين محور ارتباطي به دليل وجود تونل و سربالايي هاي متعدد و تردد برخي کاميون ها و تريلرهاي سنگين قدرت مانور از خودروهاي سواري سلب شده است و در برخي نقاط زنجيره اي از خودروها ديده مي شود که به آرامي در جاده پيش مي روند. بعد از عبور از کازرون وارد کنار تخته اولين شهر استان بوشهر مي شويم ولي با خستگي راه و چتر سياه شب ترجيح مي دهيم قبل از رسيدن به برازجان در اولين مکان قابل اعتماد اتراق کنيم. در شهر دالکي وارد پارکي زيبا مي شويم که ويژه مهمانان نوروزي شهر دالکي است و داراي امکانات پارکينگ، آب شرب، سرويس بهداشتي، حمام و چادرهاي ثابت است. هزينه پارکينگ ۱۰۰۰ تومان است و به ابتکار شهرداري و ستاد اسکان مهمانان نوروزي شهر دالکي در اين پارک زيبا پرده اي نصب و برنامه هاي تلويزيون هم از طريق ويدئو پروجکشن براي مسافران پخش مي شود. ابتکاري که در کمتر جايي نمونه آن را مشاهده کرديم.

در شهر زيباي بوشهر که به نسبت ديگر شهرها خلوت تر است به سراغ اسکله و پارک ساحلي مي رويم. اين جا هم انبوه مسافران نوروزي از هر شهر و دياري حضور دارند. بازار قايق سواري و عمليات آکروباتيک قايق رانان محلي با موتورهاي بنزيني خاص دريا گرم است. موزه تاريخي شهر بوشهر در کنار خانه هاي قديمي و بافت کهن اين شهر در معرض ديد مسافران و مشرف به درياست. خيلي از مسافران که براي خريد به بوشهر آمده اند به بندر گناوه معرفي مي شوند گويا شرايط خريد و فروش در آن بندر مناسب تر است.

گرماي هوا و کثرت مسافران در حاشيه نوار ساحلي و پارک هاي موجود امکان اقامت راحت را از خيلي از ميهمانان نوروزي گرفته است. يک تکه يخ ۱۵۰۰ تومان است و گرماي هوا در کنار نبود آب شرب بهداشتي بازار فروش آب معدني را گرم کرده است.

ظرفيت هاي اقامتي و سرويس هاي بهداشتي در اين شهر بندري جواب گوي نياز خيل کثير مسافران نيست و به جاست متوليان با برنامه ريزي بهتر براي سال هاي آينده اين مشکلات را به حداقل برسانند.

در شهر دلوار، زادگاه رئيس علي دلواري از پرچمداران مبارزه با استعمار انگليس در بوشهر موزه اي که به يادبود او داير شده ميعادگاه مسافران است، بازار اين شهر کوچک هم شلوغ و پرمشتري است، در اين شهر به همت شهرداري در کنار پارک محقر آن سرويس بهداشتي و حمام احداث شده و امکان استراحت مسافران فراهم است.

از جاده ساحلي به سمت عسلويه حرکت مي کنيم پس از عبور از بردخون و بندر دير و بندر کنگان شب هنگام به شهر زيباي عسلويه مي رسيم اين جا پايتخت اقتصادي ايران است و ده ها مجتمع عظيم پتروشيمي و پالايشگاهي در آن فعال هستند. نماي اين مجتمع ها در شب آن هم از بلندي جاده و ارتفاعات مشرف ديدني و جذاب است.

در اين شهر هم امکان اقامت شبانه مسافران نوروزي فراهم است ولي تابلو و راهنما به حد کافي وجود ندارد و به نظر مي رسد ستاد اسکان در اين شهر برنامه اي براي مسافران نوروزي ندارد.

عسلويه آخرين شهر استان بوشهر در مسير ورود به استان هرمزگان است.

کرمان اگرچه در مجاورت کوير واقع شده و به داشتن اقليم خشک معروف است ولي براي مسافران ديدني هاي قابل وصفي دارد. مهم ترين جاذبه گردشگري اين شهر بازارهاي معروف کرمان است. در بافت قديمي اين شهر پيکر به هم تنيده بازار با مظاهر زيبايي از ادوار گذشته به يادگار مانده است و ويژگي هاي معماري آن هر بيننده اي را متحير مي کند.

بازار ميدان ارگ توحيد، بازار ارگ، بازار سراجي، چهارسوق گنجعلي خان، بازار گنجعلي خان، بازار قلعه محمود، بازار ميدان قلعه، بازار مسگري، بازار کلاه مالي، بازار زرگري، بازار کفاش ها و چندين بازار ديگر در کنار راسته بازار شهر کرمان حکايت از اهميت کار و کسب و تجارت در اين ديار دارد و اکنون خيلي از بازارها داير و فعال و پذيراي ميهمانان ديار کويري کرمان است.

در دل اين مجموعه حمام گنجعلي خان يکي از جذاب ترين اماکني است که معمولا مسافران حتما از آن ديدن مي کنند. اين حمام را حاکم کرمان در دوران صفويه ساخت و از آن به عنوان ماندگارترين چهره معماري دوران صفويه و اوج هنر و شاهکار معماري اين دوره ياد مي کنند.

بازار عکاسي در اين حمام تاريخي که امروز مجسمه هايي در آن تعبيه شده و صحنه هايي از استحمام به شيوه سنتي را به معرض نمايش گذاشته است گرم گرم است.

ابتکار ميراث فرهنگي کرمان و معرفي آثار تاريخي و نقاط ديدني اين استان براي مسافران نوروزي در قالب «پرده خواني» نظر بسياري از مسافران را جلب کرده بود و تاريخ و تمدن اين ديار با قدمت و مردمان مهمان نواز آن براي ميهمانان تشريح مي شد.

باغ شاه زاده در ماهان، ارگ راين، ارگ تاريخي بم و دهها بناي ارزشمند تاريخي و تفرجگاه هاي طبيعي از ديگر ديدني هاي کرمان است که در اين ايام بازديد کنندگان فراواني داشت.

جاذبه هاي بسيار غني گردشگري در کرمان که از پتانسيل بالايي براي اين مهم برخوردار است در سال جاري نتوانست به ميزان مورد انتظار گردشگر جذب پهناورترين استان کشور کند.

به گزارش خبرنگار مهر از کرمان، طي ايام نوروز با گذري در شهر کرمان و مقايسه تعداد گردشگران و مسافران نوروزي حاضر در کرمان در ابتداي سال جاري با سال هاي گذشته مشخص مي شود در سال جاري اين تعداد کاهش يافته اند.

هر چند که برخي از مسئولان از آمار ميليوني جذب گردشگر در کرمان خبر مي دهند اما نبايد اين واقعيت را از ذهن دور کرد که بسياري از اين مسافران کرمان را به عنوان مقصد اصلي سفر خود انتخاب نکرده بودند و در اين ميان کرمان نقش اقامت گاهي يک روزه را داشت.

بازار کرمان که به علت جذابيت هاي فراوان تاريخي و فرهنگي و نيز به عنوان يک مرکز خريد همواره مورد توجه گردشگران قرار مي گيرد، در ايام عيد امسال درصد کمتري از گردشگر را در مقايسه با سال گذشته در خود ديد.

يکي از بازاريان کرمان که مغازه کفش فروشي وي در ابتداي بازار قرار گرفته است، ضمن اشاره به کاهش تعداد مسافرين نوروزي بازديد کننده از بازار و اماکن تاريخي داخل بازار مي گويد: در سال هاي گذشته تلويزيون سراسري چندين برنامه با همکاري سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان، براي معرفي کرمان و جاذبه هاي گردشگري اين خطه اجرا مي کرد که در سال جاري توليد و پخش اين برنامه ها متوقف شد.

وي اين مهم را دليل اصلي کاهش تعداد گردشگران حاضر در کرمان در سال جاري دانسته و مي افزايد: بازاريان کرمان به علت استقبال زياد مسافران نوروزي از بازار، در ايام عيد از تعطيل کردن مغازه هاي خود و سفرهاي احتمالي خودداري مي کنند که اين مهم براي تداوم در سال هاي آتي نيازمند حضور مناسب گردشگر در کرمان و رونق بازار است.

يکي از گردشگران حاضر در بازار نيز که از اراک به کرمان سفر کرده است، مي گويد: هيچ گاه تصور نمي کردم شهر کرمان به لحاظ تاريخي و فرهنگي تا اين حد غني باشد.

وي ادامه مي دهد: مجموعه بازار کرمان و آثار تاريخي و فرهنگي موجود در اطراف آن مانند حمام گنجعلي خان، موزه سکه، چايخانه سنتي، کاروانسراهاي متعدد و ساير بناهاي موجود در اين محيط را در هيچ کجاي کشور به صورت مجموع و باهم مشاهده نکردم.

وي ضمن اشاره به تصور نادرست قبلي خود از کرمان ادامه مي دهد: متاسفانه معرفي اماکن تاريخي استان کرمان و اطلاع رساني از اين مراکز به هيچ عنوان مناسب نيست و علي رغم وجود مجموعه هاي بسيار ارزشمند در مرکز استان هيچ آگاهي نسبت به اين ابنيه وجود ندارد.

وي که به صورت گذري و به قصد سفر به چابهار به استان کرمان سفر کرده است، وضعيت بازار و امکانات رفاهي در کرمان را مناسب ارزيابي و ادامه مي دهد: کرمان نسبت به ساير مراکز استان ها در ايام نوروز بسيار خلوت تر بود و درصورتي که جاذبه هاي گردشگري کرمان به تمام کشور معرفي شود، به طور حتم رغبت هموطنان ما براي ديدن و استفاده از اين امکانات افزايش پيدا مي کند.

يکي ديگر از مسافران نوروزي که در بازار مشغول به خريد بود، ضمن اشاره به رضايت نسبي خود از سفر به کرمان مي گويد: يکي از مشکلات شهر کرمان عدم وجود تابلوهاي راهنماي مسافران و گردشگران در سطح شهر است.

وي ادامه مي دهد: در دفترچه راهنماي گردشگري که در ابتداي شهر به مسافران ارائه مي شود، باغ شاهزاده ماهان به عنوان يکي از بزرگترين و زيباترين باغهاي کشور معرفي شده است ولي وقتي قصد خروج از شهر و عزيمت به سمت ماهان را داشتيم هيچ تابلويي براي راهنمايي گردشگران به سمت خروج از شهر وجود نداشت و اين باعث سردرگمي ما شد.

اين مسافر شيرازي مي افزايد: در شهرهاي ديگر کشور مسئولان با شناخت نياز مسافران، تمامي امکانات شهر را براي کمک به اين قشر آماده کردند ولي در کرمان براي پيدا کردن يک آدرس ساده نيز با مشکل مواجه مي شويم.

اما مسجد جامع و ساير مساجد تاريخي در کرمان که همانند سال هاي گذشته علي رغم وجود محيطي بسيار مناسب و تاريخي، به شدت مورد بي مهري و مراجعه اندک بازديد کنندگان و گردشگران قرار گرفته است، در سال جاري نيز با حضور کم فروغ گردشگران مواجه شده اند به نحوي که حتي در زمان نماز نيز اندک افرادي از اين مکان هاي تاريخي بازديد مي کنند.

يکي از مسافران که در مسجد جامع مشغول عکس گرفتن بود، با ابراز تاسف از استقبال اندک گردشگران از اين مکان مي گويد: مسجد جامع به لحاظ قدمت و معماري بسيار شگفت انگيز بوده و زيبايي معنوي اين مسجد در کشور مثال زدني است.

وي مي افزايد: معرفي اين مسجد و ساير مساجد شهر تاريخي کرمان در بروشورهاي توزيع شده بين مسافران مناسب نيست و به همين لحاظ بسياري از گردشگران نوروزي فرصت ديدن اين بناهاي تاريخي، مذهبي را از دست مي دهند.

وي مي گويد: در شهرهاي ديگر مسافران براي حضور و بازديد از مساجد بايستي ورودي بپردازند و اين مهم باعث مي شود رغبت و دقت بازديدکنندگان براي ديدن اين مکانها افزايش پيدا کند در اين راستا مسئولان ميراث فرهنگي کرمان نيز مي توانند با قرار دادن مبالغي اندک به عنوان ورودي و نيز تعيين چند فرد راهنما در اين مکانها، بازديد از مساجد را افزايش دهند.

تعطيلات نوروزي فرصت مغتنمي براي سير و سفر و گشت وگذار در کشور است و هموطنان بسياري با برنامه ريزي قبلي تعطيلات نوروزي را به سفرهاي داخلي و خارجي مي پردازند. خوش بختانه با برنامه ريزي مسئولان تسهيلات ويژه اي در اين ايام براي مسافران در نظر گرفته مي شود و به دليل گراني هزينه ها در اماکن اقامتي شاهد رواج پديده چادرخوابي و اسکان مسافران در چادرهاي مسافرتي هستيم. گشت وگذار گزارشگر خراسان در برخي نقاط ديدني استان هاي يزد، فارس، بوشهر و کرمان بهانه اي شد تا بيشتر با جاذبه هاي سياحتي اين استان ها و کمبودهاي موجود در حوزه گردشگري و جذب مسافر دراين نقاط آشنا شويم.

«هنوز ۴ ميليون خودرو فرسوده در خيابان هاي کشور تردد مي کنند» معاون سازمان محيط زيست کشور با اعلام اين خبر مي گويد: «۵۰ درصد اين خودروهاي فرسوده در تهران تردددارندو منبع اصلي آلودگي هوا نيز خودروهاي فرسوده هستند.»

در حالي که از ۶ سال قبل موضوع جدي جايگزيني خودروهاي فرسوده و از رده خارج کردن اين گونه وسايل نقليه موتوري در دستور کار دولت ها و متوليان مربوط قرار گرفته است اما شواهد و آمار موجود حکايت از آن دارد که طي اين مدت کمتر از «يک ميليون» خودرو فرسوده جايگزين و حذف شده است. با وجود برنامه ها، طرح ها و اقدامات متوليان چرا جايگزيني خودروهاي فرسوده چندان موفقيت آميز نبوده است؟

يکي از مهم ترين دلايل استقبال اندک مالکان خودروهاي فرسوده در ساليان اول اجراي طرح به شفاف نبودن تعهدات دولت و مسئولان اجراي طرح و از طرفي بلاتکليف ماندن طولاني مدت متقاضيان برمي گردد. در حالي که در چند نوبت ثبت نام از متقاضيان در سايت اينترنتي انجام و حتي خودروهاي مالکان نيز تحويل گرفته شد ولي از واريز کمک بلاعوض دولت به حساب افتتاح شده خبري نبود.

نارضايتي ها از روند جايگزيني و پيچيده بودن هفت خان مراحل اداري و قانوني آن سبب شده بسياري از رانندگان تمايلي به طرح جايگزيني خودروهاي فرسوده نشان ندهند.

«سجادي» مالک يک خودروي مدل ۵۷ که به دنبال فراخوان مسئولان در سايت اينترنتي ثبت نام کرده بود و بعد از يک سال از تحويل خودرو موفق به دريافت کمک بلاعوض 1.5ميليون توماني دولت شده بود به ما مي گويد: بابت بهاي خودرويي که تحويل مرکز اعلام شده داده بودم اين مبلغ پرداخت شد ولي آن زمان از معرفي به بانک براي اخذ وام خبري نبود و به سختي توانستم صاحب خودرو جديد شوم. وي با اشاره به اين که خيلي از افراد با همين خودروهاي فرسوده و ارزان قيمت در تهران و ديگر کلان شهرها مسافرکشي مي کنند مي افزايد: بعد از آن که اعلام شد کارت سوخت خودروهاي فرسوده باطل خواهد شد و از طرفي به متقاضيان وام ۱۰ ميليون توماني اعطا مي شود استقبال از جايگزيني خودروهاي فرسوده افزايش يافته است.

يک مالک خودروي فرسوده که از طريق ثبت نام اينترنتي و معرفي به بانک تجارت موفق به جايگزيني خودروي خود شده است به ما مي گويد: طرح جايگزيني خودروها دو اشکال اساسي دارد نخست اين که نمايندگي ها و شرکت هاي خودروساز به تعهدات خود عمل نمي کنند و هر محصولي که دلشان بخواهد به متقاضي تحويل مي دهند و از طرفي تسهيلات هم با سود بالايي در اختيار افراد قرار مي گيرد و براي يک وام ۱۰ ميليون توماني بايد افزون بر ۱۴ ميليون تومان باز پرداخت کنيم و خودرو خيلي گران براي مصرف کننده تمام مي شود.

يکي ديگر از موانع موجود بوروکراسي اداري و هفت خان اسقاط خودروهاي فرسوده است که متاسفانه به دليل نبود متولي خاص در شهرستان ها و مراکز استان ها و محدوديت هاي زماني در ثبت نام اينترنتي روند کار را کند کرده است.

برآوردهاي سازمان بهينه سازي مصرف انرژي نشان مي دهد که پيکان هاي فرسوده به طور متوسط در هر کيلومتر ۵۵ گرم مونوکسيد کربن در هوا منتشر مي کنند در حالي که خودروهاي جديد به ازاي همان مسافت فقط يک گرم مونوکسيد کربن توليد مي کنند.

طبق همين بررسي ها، خودروهاي رنو فرسوده نيز به طور متوسط در هر يک کيلومتر مسافت 5.49 گرم مونوکسيد کربن توليد مي کنند که در مقايسه با مقدار مونوکسيد کربن خودروهاي جديد مقدار قابل توجهي است. از سوي ديگر «هيدروکربن  ها» و «اکسيدهاي نيتروژن» توليد شده توسط پيکان و رنوي فرسوده به ترتيب 3.6 و 5.4 گرم در هر کيلومتر مي باشد در حالي که خودروهاي جديد هيچ کدام از اين آلاينده ها را توليد نمي کنند.

مهندس «محمدحسين قادري» کارشناس محيط زيست در اين باره به ما مي گويد: مهم ترين منابع آلودگي هوا در کشور به ويژه کلان شهرها خودروهاي فرسوده هستند و تنها راه حل بهبود شرايط آلاينده در کلان شهرها حذف خودروهاي فرسوده و عرضه سوخت هاي استاندارد است.

وي با اشاره به بالا بودن ميزان درصد هيدروکربن هاي نسوخته، CO، مونوکسيد کربن و آلاينده ها و متفاوت بودن آن ها به دليل تنوع خودروهاي فرسوده مي گويد: با توجه به تردد خودروهاي سنگين فرسوده در کلان شهرها درصد آلاينده ها وحشتناک تر مي شود.

به گفته وي به دليل آن که هنوز عرضه گازوئيل کم گوگرد نيز همگاني نشده است ترکيبات گوگردي هم بر آلودگي هوا افزوده است.

اما يکي ديگر از مهم ترين کارکردهاي حذف خودروهاي فرسوده از چرخه تردد «صرفه جويي در مصرف سوخت» است که در شرايط فعلي با اجراي طرح هدفمندسازي يارانه ها بسيار موثر است.

مهندس «قادري» کارشناس محيط زيست يکي از مشکلات خودروهاي فرسوده را مصرف بالاي سوخت در آن ها مي داند و مي گويد: علاوه بر احتراق ناقص و بدسوز بودن اين نوع خودروها شاهد افزايش مصرف سوخت آن ها هستيم و طبيعي است خودرويي که مصرف ۱۲ تا ۱۴ درصدي سوخت دارد نسبت به خودرويي که ۷ درصد مصرف سوخت دارد حداقل ۲ برابر حجم آلايندگي دارد.

سرپرست معاونت نوسازي ناوگان در ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت کشور نيز در مورد صرفه جويي حاصل از جايگزيني خودروهاي فرسوده مي گويد: يک دستگاه خودروي فرسوده ۵۰ درصد بيشتر از يک خودرو نو مصرف سوخت دارد که طبق محاسبات انجام شده با خروج يک ميليون دستگاه خودروي فرسوده، روزانه ۲ميليون و ۸۰۰ هزار ليتر در مصرف سوخت صرفه جويي خواهد شد. به هر حال يک محاسبه نشان مي دهد که ۴ ميليون خودرو فرسوده در کشور روزانه ۱۱ ميليون و ۲۰۰ هزار ليتر سوخت اضافي مصرف مي کنند.

مدير کل دفتر آلودگي هواي سازمان محيط زيست نيز دراين باره گفت: براساس طرح جامع کاهش آلودگي هواي 8 کلان شهر بزرگ از سال جاري از تردد خودروهاي مدل زير 82 و فاقد استاندارد لازم جلوگيري خواهد شد.

دکتر جمالي در گفتگو با خبرنگار خبرخودرو،با تاکيد بر اينکه اجراي اين طرح مستلزم تامين اعتبار لازم آن در بودجه 90 مي باشد ،افزود:در حال حاضر کليات اين طرح در شوراي عالي کاهش آلودگي هوا به تصويب رسيده است اما به جهت اينکه اجراي اين طرح نياز به اختصاص بودجه و تامين اعتبار دارد ،بنابراين جلوگيري از تردد اين مدل خودروها تا تامين اعتبار لازم امکان پذير نمي باشد.

وي اظهار داشت : از آنجا که جلوگيري ازتردد بيش از يک ميليون خودروفرسوده نيازمند تامين اعتبار لازم جهت جايگزيني است و از سويي اجراي اين پروسه زمانبر مي باشد در حال حاضر امکان جلوگيري از تردد اين خودروها در کلان شهر ها تا زمان اعتبارلازم در بودجه 90 و ابلاغ آن قابل اجرا نيست.

وي در ادامه با اشاره به اينکه از رده خارج کردن اين خودروها نيازمند تدوين سازو کارهايي جهت جايگزيني خودروهايي با استاندارد بالاتر و ارائه تسهيلات به دارندگان اين خودروهاست، خاطر نشان کرد:قطعا در صورت تامين بودجه لازم، طرح ممنوعيت تردد خودروهاي زير مدل 82 در کلان شهر ها از سال 90 اجرايي مي شود.

متاسفانه در بحث جايگزيني خودروهاي فرسوده هم از برنامه چهارم توسعه عقب هستيم و به نظر مي رسد بايد در برنامه پنجم که از سال جاري عملياتي شده است با جديت اين موضوع دنبال شود تا به اهداف مورد نظر برسيم.

طبق قانون برنامه چهارم توسعه، دولت موظف شده بود از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ به ترتيب سالانه ۲۰۰ هزار، ۳۰۰ هزار، ۴۰۰ هزار، ۵۰۰ هزار و ۶۰۰ هزار دستگاه خودرو فرسوده را از رده خارج کند. اگرچه برنامه چهارم يک سال تمديد شد ولي شواهد نشان دهنده عدم توفيق در نيل به اهداف برنامه است و اظهارات مطرح شده نشان از به وجود آمدن برخي تغييرات در اين برنامه دارد.

به گزارش ايسنا، هرچند برنامه چهارم توسعه در مشخص کردن تعداد خودروهاي فرسوده اي که بايد از ناوگان حمل و نقل کشور خارج شود صراحت داشته است اما به نظر مي رسد روند به تاخير افتادن اين برنامه همچنان ادامه دارد.

در حالي که کل خودروهايي که تا اوايل سال ۸۹ (پايان ۵ سال برنامه چهارم) از رده خارج شده اند تنها حدود ۷۵۰ هزار دستگاه بوده است که معادل تعهدات ۲ سال و نيم برنامه چهارم است اما «رجبي» معاون نوسازي ناوگان ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت مدعي است که شمار خودروهاي فرسوده از رده خارج شده نسبت به سال ۸۸ در سال ۸۹، ۶۰ درصد رشد داشته است و به اين ترتيب از سال ۸۵ تاکنون ۹۸۰ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شده است در حالي که دربرنامه چهارم مي بايست در مجموع يک ميليون و ۹۰۰ هزار دستگاه خودرو فرسوده حذف مي شد که در با وجود تمديد يک ساله برنامه عقب ماندگي از برنامه چهارم مشهود است.

اما خبرهايي از برگزاري جشن «خروج يک ميليون خودرو فرسوده» طي يک ماه آينده به گوش مي رسد.

«اميررضا رجبي» سرپرست معاونت نوسازي ناوگان در ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت کشور به ما مي گويد: تاکنون ۹۸۰ هزار دستگاه خودروي فرسوده در کشور از رده مصرف خارج شده است و طي يک ماه آينده به مرز خروج يک ميليون دستگاه خودروي فرسوده خواهيم رسيد و جشن خروج يک ميليون خودروي فرسوده را با تقدير از افرادي که در اين طرح مشارکت داشته اند برگزار خواهيم کرد.

وي با اعلام اين که از رده خارج کردن خودروهاي سواري شخصي با سن بالاي ۳۰ سال به صورت رسمي از اول سال ۸۵ آغاز شده است مي افزايد: با افزايش حمايت  هاي دولت در سال ۱۳۸۹ شاهد رشد ۶۰ درصدي اجراي اين طرح نسبت به سال ۸۸ بوده ايم و ۳۰ درصد خودروهاي از رده خارج شده پارسال بدون جايگزين بوده است.

اما براي تسريع در از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده چه بايد کرد؟ با تاخير در اين اقدام هر سال بر سن خودروها افزوده شده و شمار خودروهاي فرسوده نيز افزايش مي يابد. آيا روند فعلي جايگزيني خودروهاي فرسوده به کاهش آلودگي هوا در تهران و ديگر کلان شهرها کمک خواهد کرد؟

«قادري» معاون محيط زيست انساني اداره کل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي معتقد است هر سال تاخير در حذف خودروهاي فرسوده طول عمر خودروهاي فرسوده را بالا مي برد و براي آن که طول زمان تردد خودروي فرسوده روند کاهشي داشته باشد بايد مصوبات دولت جدي تر باشد.

وي لزوم «سرمايه گذاري بيشتر دولت» را در اين طرح خاطرنشان مي کند و مي گويد: اغلب مالکان خودروهاي فرسوده افراد ضعيف و کم درآمد هستند و بايد شرايط تعويض خودرو فرسوده و تحويل خودروي نو به آن ها آسان تر باشد چرا که با تقاضاي آن ها مي توان خودروهاي فرسوده را جمع آوري کرد يا اسقاط و بازيافت انجام داد و اين نوع خودروها را از چرخه حمل و نقل خارج کرد.

وي لزوم «تدبير» توام با «انديشه» را براي تسريع در روند جايگزيني خودروهاي فرسوده ضروري مي داند و مي افزايد: تغيير وضعيت خودروهاي فرسوده بدون بالا بردن قدرت خريد افراد کم درآمد و اعطاي تسهيلات مناسب امکان پذير نيست.

«تمدن» استاندار تهران هم مدعي است در راستاي کاهش آلودگي هوا، طرح نوسازي خودروهاي فرسوده استان تهران در سال ۹۰ شتاب خواهد گرفت .معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به طرح جامع کاهش آلودگي هوا در ۸ کلان شهر کشور مي گويد: «در طرح جامع آلودگي کشور مطرح شده است که خودروهاي فرسوده کشور طي ۳ سال آينده از مدار خارج شوند.»

اما آيا اين اقدام شدني است؟ چه راهکارها و الزاماتي مورد نياز است؟

دکتر «محمد علي شاعري» معاون محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست کشور به ما مي گويد: در طرح جديد جامع آلودگي هواي کشور که مهم ترين تفاوت آن ۵ ساله شدن زمان اجراي آن است محور اصلي طرح «ساماندهي و خروج خودروهاي فرسوده» است. منابع متحرک که شامل خودروها هستند ۸۰ درصد آلودگي هواي تهران را به خود اختصاص داده اند که در اين ارتباط سه مولفه استاندارد خودرو، خروج خودروهاي فرسوده و کيفيت سوختي که در اختيار خودروها قرار مي گيرد مهم است.

به گفته وي چون محور اصلي طرح جامع فعلي ساماندهي و خروج خودروهاي فرسوده است وما ۴ ميليون خودروي فرسوده در کشور داريم که نيمي از آن ها در تهران تردد دارند لذا بر همين اساس با تامين اعتبار براي خروج خودروهاي فرسوده و همکاري ستاد سوخت، براي از رده خارج کردن آن ها تفاهمات انجام شده است و پيش بيني شده در طول ۳ سال در تهران خودروهاي فرسوده خارج و خودروهاي جايگزين وارد شوند که با اين کار ۸۵ درصد آلودگي هواي تهران رفع مي شود.

جالب اين که اين طرح هم هنوز در حد حرف است و به گفته «محمدي زاده» معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست طرح جامع کاهش آلودگي هوا با محوريت خروج خودروهاي فرسوده و... به کميسيون زيربنايي دولت جهت تصويب ارائه شده است. در اين طرح بايد سالانه هزار ميليارد تومان منابع بانکي براي خروج خودروهاي فرسوده در کشور گذاشته شود تا شايد بتوان ۳ ساله تمام خودروهاي فرسوده را از مدار خارج کرد!

با اين حال سرپرست معاونت نوسازي ناوگان ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت کشور از طرح هاي جديد براي جايگزيني خودروهاي فرسوده در بخش حمل و نقل عمومي و خودروهاي شخصي خبر مي دهد و مي گويد: نوسازي ۶۰ هزار تاکسي با سن بالاي ۱۰ سال از آذرماه پارسال در حال انجام است و براي خودروهاي شخصي با سن 3۵ سال (مدل زير ۵۴) که بلاتکليف و غيرقابل جايگزين بودند نيز با تهيه طرح «اسقاط در برابر ارزش لاشه» امکان نوسازي اين خودروها نيز فراهم شده است.

بيش از ۶ سال از ورود دولت به موضوع حذف و جايگزيني خودروهاي فرسوده مي گذرد ولي تا به حال کمتر از يک ميليون دستگاه خودروي سواري در کشور حذف شده است. در حالي که بيش از ۷۵ درصد آلودگي هوا در کلان شهرها به تردد خودروهاي فرسوده برمي گردد و مصرف سوخت آن ها ۲ برابر استاندارد است متاسفانه روند جايگزيني يا حذف اين خودروها کندتر از برنامه زمان بندي و مصوبات مراجع قانوني است. کمتر از نيمي از اهداف برنامه چهارم در حذف حدود ۲ ميليون خودرو محقق شده است و همچنان ۴ ميليون دستگاه خودرو فرسوده مهمان خيابان شهرها هستند و با يک حساب ساده درمي يابيم که روزانه بيش از ۱۱ ميليون ليتر سوخت اضافي مصرف مي کنند. به نظر مي رسد بايد دلايل استقبال کمرنگ مالکان از جايگزيني و حذف خودروهاي فرسوده بررسي و تدابير لازم براي تسريع در اين اقدام که گويا در طرح جامع کاهش آلودگي هوا ۳ سال فرصت دارد، اتخاذ شود. سرمايه گذاري بيشتر دولت، اعطاي تسهيلات و کاهش بوروکراسي اداري و بانکي موثرترين راه براي تسريع در خروج خودروهاي فرسوده از چرخه حمل و نقل است.

۱۰ سال قبل يکي از گزارش هايي که به عنوان گزارشگر روزنامه خراسان تهيه کرده بودم درباره آبياري فضاي سبز در شهر مشهد با تانکر بود و سال هاي بعد هم خبرهايي درباره هزينه ۵۰۰ ميليون توماني آبياري با تانکر در فضاي سبز شهر مشهد و وعده هاي مسئولان شهرداري براي به حداقل رساندن اين اقدام منتشر شد؛ اما پس از اين همه سال هنوز هم در بيشتر نقاط شهر آبياري با تانکر به وفور ديده مي شود و هر ازچندي هم خطرات ناشي از آن سوژه حوادث مي شود...گويا آبياري با تانکر که پديده قرن ماضي است، همچنان قرار است در قرن بيست و يکم هم دنبال شود. هر سال ميليون ها ريال اعتبار صرف تجهيز پارک ها، بولوارها و فضاهاي سبز شهري به سيستم هاي نوين آبياري اعم از قطره اي، باراني و تحت فشار مي شود ولي باز هم در بسياري از خيابان ها، هر صبح و شب شاهد حضور تانکرهاي آبياري فضاي سبز هستيم.

اول صبح است سرگرم رانندگي در خيابان هستم و حواسم به صحبت هاي گوينده راديو است، اتفاقا مجري برنامه به عطش درختان و فضاي سبز در روزهاي گرم اشاره مي کند و سخن از جلوگيري از هدررفت آب در فضاهاي سبز شهر به ميان مي آيد.

وقتي از چهارراه (نانوايي) عبدالمطلب عبور مي کنم و وارد بولوار شهيد کريمي مي شوم، ناگهان با توقف و حرکت کند خودروها مواجه مي شوم.

کمي جلوتر سطح سواره رو از آب خيس شده است وجاري شدن آب در اين ساعت صبح آن هم در هواي صاف و آفتابي دهمين روز خرداد ماه نظرم را جلب مي کند. جلوتر تانکر سبزرنگي در حال آبياري فضاي سبز آيلند وسط اين بولوار است. ۳ تا۴ متر مانده به اين کاميون حمل آب، کارگري که پرچمي در دست دارد رانندگان را به کاهش سرعت و حرکت از لاين بعدي توصيه مي کند.

با خود مي گويم تا کي قرار است اين شيوه آبياري سنتي در کلان شهر مشهد ادامه داشته باشد؟ مگر آيلند اين بولوارها که اغلب تازه ساز هم مي باشد، به سيستم آبياري نوين مجهز نشده است؟

يک کارشناس فضاي سبز با اشاره به اين که آبياري براي حفظ فضاي سبز يک اولويت محسوب مي شود و با چنگ و دندان بايد از اين سرمايه زيست محيطي حفاظت کرد، مي گويد: در حالي که در بيشتر نقاط دنيا آبياري فضاي سبز به روش هاي مکانيزه انجام مي شود و بهره وري از آب به بيش از ۹۰ درصد مي رسد متاسفانه هنوز در مشهد شاهد به کارگيري روش هاي سنتي براي آبياري فضاي سبز شهري هستيم.

به گفته وي هر روز شاهد تردد ده ها تانکر و تريلر حمل آب در معابر شهر مشهد هستيم و فضاي سبز آيلند مياني بولوارها و حاشيه معابر همچنان با تانکر و به صورت سيار آب رساني مي شود.

«منوچهري» آبياري با تانکر را يکي از دلايل آفت زدگي درختان در مشهد مي داند و مي افزايد: در مواقع کم آبي و خشکسالي آب در دسترس فضاي سبز کاهش مي يابد و چون آبياري فضاي سبز با تاخير انجام مي شود، گياه ضعيف مي شود به دليل اين کاهش مقاومت گياه در برابر امراض و آفات خيلي راحت تسليم مي شود.

نکته مهم ديگر اين که آبياري نامناسب باعث مي شود رشد گياه و طول عمر مفيد آن کاهش يابد و گياه يا درخت در طول دوره رشد و زندگي اش با انواع و اقسام بيماري ها مواجه شود.

يکي ديگر از آسيب هاي آبياري با تانکر در فضاي سبز شهري، تخريب گل ها و گياهان است. زماني که آب از مخزن ۱۴ يا ۲۰ هزارليتري با لوله هاي قطور و با سرعت خارج و پاي گل ها ريخته مي شود طبيعي است که بر اثر فشار و حجم ناگهاني آبي که به يکباره از لوله ها رها مي شود، گونه هاي مختلف گياهي از بين برود وخاک نيز فرسايش يابد.

اين کارشناس فضاي سبز خاطرنشان مي کند: پوسيدگي ريشه درختان در اثر آبياري بيش از حد يکي ديگر از معايب اين شيوه آبياري محسوب مي شود زيرا ميزان و مدت زمان آبياري فقط به تصميم کارگر مسئول آب دادن به گياه بستگي دارد.

همچنين اين نوع آبياري شست وشوي خاک اطراف ريشه و خشک شدن ريشه را به دنبال دارد.

به گفته وي در آبياري با تانکر اگرچه از آب بيشتري براي آبياري گياه استفاده مي شود اما فقط ۳۰ تا ۴۰ درصد از اين آب به مصرف گياه مي رسد.

همچنين از آنجا که تمام زمين آب مي خورد و همه قسمت هاي خاک خيس مي شود، محيط  مناسبي براي رشد علف هاي هرز، ميکروب ها و آلودگي هاي زيست محيطي ايجاد مي شود. بنابراين مي توان گفت در آبياري با تانکر علاوه بر اين که نياز آبي گياه اصلا تامين نمي شود، ميزان هدررفت آب و تخريب فضاي سبز نيز بالاست.

گذشته از اين موارد، محدوديت هايي را که به دليل تردد تانکرها در سطح شهر ايجاد مي شود و به ترافيک شهري دامن مي زند نيز نبايد فراموش کرد.

لذا عملا در خيابان هاي شلوغ نمي توان درختان را با تانکر آبياري کرد. علاوه بر اين بازده آبياري در روش هاي سنتي ۳۰ تا ۴۰ درصد و در آبياري قطره اي ۹۰ درصد است.

با آبي که براي آبياري حدود يک هکتار فضاي سبز با تانکر مصرف مي شود مي توان ۲ هکتار فضاي سبز را با سيستم هاي تحت فشار به طور موثرتري آبياري کرد که با توجه به وضعيت خشکسالي و کمبود آب مشهد، صرفه جويي بالايي در مصرف آب به همراه دارد.

اما يکي از خطرهاي آبياري فضاي سبز از طريق تانکر، وقوع حوادث دلخراش رانندگي است. اگرچه با ابلاغ دستورالعمل هاي خاص به پيمانکاران فضاي سبز و با به کارگيري تجهيزات ايمني آمار اين نوع حوادث تا حدودي کاهش يافته است ولي پليس راهور موافق تداوم اجراي اين روش آبياري نيست.

رئيس پليس راهور مشهد مي گويد: آبياري فضاي سبز با تانکر مورد تاييد راهنمايي ورانندگي نيست واين شيوه آبياري، خطرناک است.

سرهنگ «علي اصغر اسماعيلي» در گفت وگوبا ما مي گويد: خوشبختانه در حال حاضر تمام تانکرهاي آبياري فضاي سبز به چراغ گردان زرد رنگ مجهز شده است و در نزديکي محل حرکت آن ها از کله قندي و علايم ديگر استفاده مي شود، ضمن اين که فردي به عنوان پرچم دار در محل حضور دارد وخودروهايي را که در حال تردد است، هدايت مي کند اما با اين وجود دلهره و اضطراب ما به عنوان پليس راهور هنوز برطرف نشده است.

وي اضافه مي کند: براي آبياري فضاي سبزي که در وسط بولوار قرار دارد، بايد تانکر آبياري با سرعتي بسيار آهسته در وسط بولوار و در منتهي اليه سمت چپ حرکت کند که اين امر ممکن است موجب بروز تصادفات دلخراش و خونين در بولوارها و بزرگراه هاي شهر شود.

رئيس پليس راهور مشهد ادامه مي دهد: فضاي سبز بايد در سمت راست بولوار ايجاد و تا حد امکان از سيستم آبياري مکانيزه استفاده شود.

وي خاطرنشان مي کند: گاهي اوقات گونه هاي گياهي و بوته ها و درختچه هايي که در وسط بولوار کشت مي شود، باعث کاهش ديد راننده مي شود و در بسياري از مواقع، عابري که از ميان اين گونه هاي گياهي عبور مي کند به دليل کاهش ديد راننده تصادف مي کند، بنابراين بايد اين مسئله روشن شود که آيا ارزش کشت گل و گياه در اين مناطق بيشتر است يا جان انسان.

اسماعيلي ادامه مي دهد: حرکت کند تانکرهاي آبياري فضاي سبز در بزرگراه ها، خلاف قانون است؛ زيرا بر اساس قوانين راهنمايي ورانندگي، هرگونه حرکتي که موجب کندي و اخلال در رفت وآمد ديگر خودروها در بزرگراه ها و بولوارها شود، خلاف است.

به گفته وي اين مشکل بايد به طور ريشه اي حل و سيستم آبياري فضاي سبز شهري مکانيزه شود.

با اين تفاصيل از آنجا که بهترين زمان براي آبياري فضاي سبز اوايل صبح و شب هنگام است، به نظر مي رسد شهروندان بايد هنگام رانندگي در معابر شهري همواره مراقب حضور تانکرهاي آبياري فضاي سبز باشند. با توجه به اين که پيمانکاران ملزم به رعايت دستورالعمل ها و قوانين شده اند و استفاده از امکانات ايمني، چراغ گردان، لباس شب نما، کارگر پرچم دار و... اجباري شده است، حال نوبت شهروندان است که تا پايان يافتن حکايت آبياري فضاي سبز شهري مشهد با تانکر مراقبت کنند تا از بروز حوادث دلخراش جلوگيري شود. راهکار چيست؟

صاحب نظران و کارشناسان، توسعه سيستم هاي آبياري تحت فشار را با هدف کاهش مصرف آب و داشتن يک فضاي سبز ايده آل ضروري مي دانند و تنها راه حل اين مسئله چندين  ساله را سرمايه گذاري ويژه شهرداري مشهد و دستگاه هاي متولي در اجراي سيستم هاي آبياري تحت فشار در تمامي فضاهاي سبز سطح شهر مشهد بيان مي کنند.

برخي شهروندان با انتقاد از اجراي ناقص پروژه آبياري تحت فشار فضاي سبز در برخي از معابر مشهد از جمله بولوار شهيد صادقي، بولوار حر عاملي و بولوار شهيد محمدمنتظري مي گويند: به دليل نظارت ضعيف سازمان پارک ها و فضاي سبز بر عملکرد پيمانکاران، پروژه هاي اجرا شده قابليت بهره برداري مناسب و بازده لازم را ندارد.

با اين حال مهندس «احمد رضا سلامي» مديرعامل سازمان پارک ها و فضاي سبز شهرداري مشهد مي گويد: اجراي سيستم هاي آبياري تحت فشار سخت و دشوار و البته هزينه بر است.

وي مي افزايد: مزاياي اين روش آبياري بهره وري در مصرف آب، حذف يک سري هزينه هاي حمل و نقل و کارگر و بهبود کيفيت فضاي سبز شهري است.وي مي گويد: با برنامه ريزي انجام شده، در قالب يک طرح ۲ ساله، استفاده از تانکر در آبياري فضاي سبز بافت هاي مسکوني شهر مشهد حذف خواهد شد. مهندس سلامي مي افزايد: بر اساس اين طرح طي ۲ سال استفاده از کل تانکرها در آبياري فضاي سبز درون شهر مشهد حذف مي شود و در همين راستا در بودجه سال ۹۰ اين سازمان اعتبارات ۱۵ ميليارد توماني براي اين منظور در نظر گرفته ايم.مديرعامل سازمان پارک ها و فضاي سبز شهرداري مشهد مي گويد: از سال قبل با انتخاب ۵ مشاور قرارداد مطالعه، طراحي خطوط و اجراي مخازن براي آبياري فضاي سبز در ۱۷۰ خيابان مرکزي سطح شهر مشهد را منعقد کرده ايم و در برخي نقاط هم اسناد مناقصه براي کار اجرايي اين پروژه ها مهيا شده است.

«سلامي» مي افزايد: سال ۸۹ در تعدادي از خيابان ها از جمله فلسطين، سناباد، بخشي از بولوار سجاد و در منطقه ۸ شهرداري مشهد اجراي خطوط انتقال آب و تأمين مخازن آب فضاي سبز انجام شده است و تعداد زيادي انشعاب آب فضاي سبز هم وصل شده است.

به گفته او با نصب هر انشعاب آب فضاي سبز توسط شرکت آب و فاضلاب ديگر در آن خيابان شاهد آبياري فضاي سبز با تانکر نخواهيم بود.

وي با اشاره به نصب ۶۰۰ انشعاب آب و اجراي خطوط و شبکه آبياري تحت فشار مي گويد: در نقاطي که خطوط لوله نصب شده است ولي هنوز شبکه آبياري آماده نيست با حذف تانکر، آبياري فضاي سبز را با شيلنگ انجام مي دهيم و تلاش مي کنيم ان شاء ا... حداکثر ظرف ۲ سال کل انشعابات آب فضاي سبز مشهد را تجهيز و تمام ۱۷۰ خيابان را به شبکه آبياري نوين وصل کنيم.

اين مسئول تصريح مي کند: در قالب طرح مشاور فصلي شبکه جدا سازي آب فضاي سبز از آب شرب شهري نيز در حال انجام است و براي استفاده از پساب هاي تصفيه شده و منابع پايدار از جمله چاه هاي آب از رده خارج آبفا نيز برنامه ريزي کرده ايم.

اما آيا آماري وجود دارد که هم اکنون سالانه چه ميزان اعتبار صرف اجراي اين شيوه آبياري در فضاي سبز مشهد مي شود؟ وقتي آمار را از زبان مديرعامل سازمان پارک ها مي شنويم سرمان سوت مي کشد!

«احمدرضا سلامي» مي گويد: فکر مي کنم در سال ۷ تا ۸ ميليارد تومان صرف تأمين آب و حمل و نقل آن و آبياري فضاي سبز شهر مشهد با تانکرها مي شود.او مي گويد: حدود ۲۰۰ دستگاه تانکر (کاميون و تريلر) عهده دار آبياري فضاي سبز خيابان هاي اين کلان شهر است.به گفته وي شهر مشهد ۲ هزار و ۸۰۰ هکتار فضاي سبز دارد که ۷۵۰ هکتار آن به سيستم هاي آبياري نوين و تحت فشار مجهز است و ۲۰ درصد از فضاي سبز هم با انشعابات آب و بقيه از طريق چاه هاي در اختيار، مخازن ذخيره سازي و تانکرها آبياري مي شود.اين مقام مسئول در عين حال آبياري با تانکر را روش مناسبي براي فضاي سبز شهري نمي داند و مي گويد: با سخت گيري هاي انجام شده و رعايت اصول ايمني و نظارت سازمان موتوري شهرداري مشهد بر معاينه فني و نصب تجهيزات از جمله چراغ گردان، مثلث خطر، استقرار پرچم دار و کنترل ناظران سازمان، آمار حوادث و اتفاقات ناشي از حضور تانکرها و آبياري سيار فضاي سبز در مشهد به مراتب کمتر شده است.به هر حال اميدواريم اين آخرين باري باشد که از اين شيوه سنتي آبياري آن هم در فضاي سبز کلان شهر مشهد که پايتخت معنوي ايران لقب گرفته است، گزارش مي دهيم. باشد که شهرداري مشهد با جهادي جدي در سال جهاد اقتصادي تکليف آبياري فضاي سبز معابر را روشن کند و هر سال شاهد اختصاص اعتبارات ميلياردي در اين بخش نباشيم.

در اتاق باز مي شود و او با چهره اي خسته به سراغ بيمار مي آيد، سرم بيمار تخت شماره ۴ را عوض مي کند و بدون اين که حرفي بزند داروهاي بيمار تخت روبه رو را مي دهد.

او که بايد مرهم درد روحي بيماران هم باشد گويا خودش نياز به تيمار روحي دارد. وقتي به او خسته نباشيد مي گويم؛ سري بالا مي آورد و با لبخندي جوابم را مي دهد. وقتي مي گويد که از ۷صبح تا ۷شب در اين بخش پرستار ۱۲بيمار بستري شده است و بايد مثل پروانه دور آن ها بچرخد و بعد از آن هم به يکي دو بيمار در منازل سر بزند و آن ها را تيمار کند و ساعت ۱۰شب به خانه برسد، مي فهمم که علت خستگي روحي و افسردگي چهره او چيست؟

احساس مي کنم شغل او جزو سخت ترين مشاغل و البته با اندک ترين حقوق و مزاياست و زماني که سفره دلش را مي گشايد و حقايق تلخي را از مشکلات شغلي خود مي گويد، ساعت کاري زياد، حقوق اندک، افسردگي، حضور کمرنگ در کانون گرم خانواده و...

کمبود کادر پرستاري و رعايت نشدن استانداردهاي لازم مراقبت در خصوص بيماران يکي از مشکلات جدي در حوزه درماني کشور است و در کنار آن حقوق اندک شاغل در حرفه مقدس پرستاري نيز سبب شده است اين قبيل افراد به صورت ۲شيفته و يا ۳شيفته در ساير مراکز درماني خصوصي و دولتي نيز فعاليت داشته باشند.

«غروي» از پرستاران شاغل در بيمارستان بهارلوي تهران مي گويد: پرستاري را با عشق و علاقه انتخاب کرده ام ولي اجرانشدن قوانين مربوط به کاهش ساعت کار و وعده هاي تکراري مسئولان ادامه خدمت در اين حرفه را به قدري سخت و دشوار کرده است که هر روز چند بار تصميم به انصراف از اين شغل مي گيرم.

او با اشاره به اين که از ابتداي سال چند تن از همکارانش ترک کار کرده اند مي افزايد: فشار ناشي از کار در حرفه پرستاري سبب مي شود افراد در کمتر از ۱۰سال دچار مشکلات جسمي و روحي شده و قادر به انجام وظيفه خطير و حساس خود نباشند.

اين پرستار ۳۶ساله عارضه اختلال خواب را مهم ترين مشکل پرستاران در شرايط فعلي مي داند و مي افزايد: متاسفانه وعده هاي مسئولان درباره ساماندهي وضعيت کاري پرستاران و تعرفه گذاري خدمات آنان در حد حرف بوده و هر ساله به مناسبت روز پرستار خبرهاي خوش فقط تکرار مي شود.

«افخم نيا» از پرستاران بيمارستان قائم(عج) مشهد نيز دغدغه شاغلان اين حرفه را عملي نشدن قانون هاي مصوب مجلس و نبود امنيت شغلي مي داند و مي گويد: چند سال است که بحث ارتقاي بهره وري، کاهش ساعت کار، بهبود شرايط حقوقي، تعرفه گذاري خدمات و... مطرح است ولي ما عملا هيچ نتيجه و کار اجرايي را نديده ايم و وعده استخدام نيروهاي تازه نفس براي تقليل ساعت کار موظفي ما هم مثل هزار وعده ديگر آقايان وفا نکرده است.

به گفته او يک پرستار در يک شيفت ۱۲ساعته بايد به امورات ۱۲بيمار رسيدگي کند در حالي که برخي از اين بيماران وضعيت چندان خوبي ندارند و معمولا مثل اتاق آي سي يو، ۶ يا ۷نفر به دستگاه وصل هستند که خدمات ويژه اي را طلب مي کنند.

«اميررضا صالح مقدم» عضو هيئت علمي دانشکده پرستاري و مامايي مشهد و عضو هيئت مديره نظام پرستاري مشهد نيز به خراسان مي گويد: پرستاران از اعضاي موثر تيم سلامت مي باشند و مراقبت از پرستاران هم در توسعه سلامت جامعه موثر و قابل تأمل است لذا اگر بخواهيم پرستاران در مراقبت از بيماران و مددجويان موفق باشند بايد سيستم هاي اجرايي کشور نيز از پرستاران مراقبت کنند.

وي مي افزايد: طي سال هاي گذشته قوانين مترقي و مهمي براي پرستاران در مجلس تصويب و به دولت ابلاغ شده است که از آن جمله قانون تعرفه گذاري خدمات پرستاري و قانون بهره وري (کاهش ساعت کار) مي باشد که متأسفانه با گذشت سال ها از تصويب از اجراي آن خبري نيست و اين موضوع خود عاملي براي نارضايتي و ايجاد موانع در ارائه وظايف کادر پرستاري شده است.

«محمد شريفي مقدم» دبيرکل خانه پرستار کشور نيز، مدعي است تعداد پرستاران در ايران يک سوم استاندارد جهاني است. در حالي که در آمريکا به ازاي هر هزار نفر ۸ تا ۹ پرستار وجود دارد يا در اروپا اين تعداد ۷ نفر است ولي در کشور ما اين تعداد ۳ پرستار براي هر هزار نفر است با اين حساب ما بايد چيزي حدود ۲۱۰ هزار کادر پرستاري داشته باشيم ولي در خوشبينانه ترين حالت آمار پرستاران ما به ۹۰ هزار نفر مي رسد.

اين مقام مسئول از قانون تعرفه گذاري خدمات پرستاري به عنوان اصلي ترين مطالبه جامعه پرستاري ياد مي کند و در گفت و گو با خبرگزاري مهر مي افزايد: ۴ سال از تصويب قانون تعرفه گذاري خدمات پرستاري مي گذرد اما هنوز از تهيه آيين نامه و اجراي آن خبري نيست. قانوني که زمينه اي براي رفع تبعيض در پرداخت کارانه ها و رضايت مندي شاغلان در حرفه پرستاري است.

دبيرکل خانه پرستار با اشاره به وعده هاي مکرر مسئولان براي اجرايي شدن قانون تعرفه گذاري خدمات پرستاري مي گويد: متأسفانه تاکنون حتي آيين نامه آن هم تهيه نشده است و هيچ يک از وزارت خانه هاي بهداشت و درمان، رفاه و تأمين اجتماعي و شوراي عالي بيمه نيز پاسخ گو نيستند.

رئيس کل سازمان نظام پرستاري کشور هم نگران بر زمين ماندن ۲ قانون مهم و اثرگذار در جامعه پرستاري کشور است. «غضنفر ميرزا بيگي» به خراسان مي گويد: قانون ارتقاي بهره وري يا همان کاهش ساعت کار پرستاران و قانون تعرفه گذاري خدمات پرستاري روي زمين مانده است در حالي که اجراي اين ۲ قانون مي تواند به موفقيت نظام سلامت کشور منجر شود.

وي با يادآوري اين که با وجود قول هاي مسئولان هنوز زمينه اجراي اين قوانين در کشور فراهم نشده است خاطر نشان مي کند: تأخير بيش از حد در اجراي اين قوانين علاوه بر نارضايتي پرستاران سبب دلسردي آنان و افت کيفيت خدمات پرستاري شده است.

به گفته وي قانون ارتقاي بهره وري بعد از ۴ سال به صورت آزمايشي در استان کردستان اجرا شده و انتظار داريم هرچه زودتر در سراسر کشور عملياتي شود تا مردم از مزاياي آن نفع ببرند.

وي تأخير در جذب نيروهاي مورد نياز کادر پرستاري کشور با توجه به قوانين را دغدغه ديگري مي داند و مي گويد: ۴ ماه از برگزاري آزمون مي گذرد ولي هنوز تکليف متقاضيان روشن نشده است.

«ميرزا بيگي» با اشاره به وجود ۸۰۰ بيمارستان و ۱۳۰ هزار تخت درماني در کشور مي گويد: تا پايان برنامه پنجم توسعه کشور بايد به ازاي هر تخت بيمارستاني 1.8 نيروي پرستاري در بيمارستان ها جذب شوند. به گفته او بر اساس برنامه چهارم توسعه، وزارت بهداشت بايد هر سال حدود ۱۴ هزار نيرو استخدام مي کرد که ۵۰درصد آنان را پرستاران شامل مي شدند ولي اين گزينش ها متناسب با نياز جامعه نيست.

در حالي که دکتر «مرضيه وحيددستجردي» ۲۰ خرداد ماه امسال در مهاباد اعلام کرده بود که ۲۳هزار پرستار و نيروهاي گروه پرستاري امسال به استخدام اين وزارت خانه در مي آيند ولي پرستاران مدعي هستند هنوز تکليف شرکت کنندگان در آزمون استخدامي بهمن ماه پارسال روشن نشده و نتيجه آن هم بعد از ۶ ماه اعلام نشده است.

جالب اين که کارشناسان نگران آينده خدمات پرستاري هستند، بيمارستان ها در حال توسعه است، جذب نيروي جديد محدود است، خروج نيروي انساني از چرخه پرستاري زياد شده است و...

به گفته آنان در مسير چشم انداز توسعه ۱۴۰۴ گام هاي بلندي براي توسعه خدمات درماني در کشور برداشته شده است و در کنار توسعه فضاهاي فيزيکي از تامين نيروي انساني و کادر پرستاري نبايد غفلت کرد. در حالي که طي ۵ سال از شهريور ۸۴ تا ارديبهشت ۸۹ حدود ۱۱۰ بيمارستان با ۱۲هزار تخت در کشور راه اندازي شده است و تخت هاي آي سي يو، سي سي يو و NICU به طور متوسط ۲برابر شده است اما کادر درماني و پرستاري مطابق با نياز تامين نشده است و آمار پرستاران از 0.7 به ازاي هر تخت به 0.3 تا 0.4 به ازاي هر تخت تقليل يافته است در حالي که در دنيا اين رقم ۲ نفر به ازاي هر تخت معمولي و 6.4 نفر به ازاي هر تخت ويژه است.

«رويا احمدي» مدير دفتر پرستاري دانشگاه علوم پزشکي اروميه نيز به فارس مي گويد:روند فعلي استخدام پرستار در دانشگاه هاي علوم پزشکي کشور به کاهش ساعت کاري پرستاران منجر نمي شود.

به گفته او ميزان نياز به نيروي انساني براي اجراي کامل قانون بهره وري در استان آذربايجان غربي ۲هزار و ۱۰۰نفر بود اما وزارت بهداشت فقط با صدور مجوز استخدام براي ۶۱۵ نفر موافقت کرد که با اين تعداد امکان کاهش ساعت کاري پرستاران وجود ندارد.

به اعتقاد وي براي اجراي قانون ارتقاي بهره وري بايد ميزان اضافه کار پرسنل و نيروي انساني در بخش هاي درماني و بيمارستاني به صفر برسد که با اين تعداد کم مجوز استخدام اجراي اين قانون امکان پذير نيست.

وقتي به سراغ «حسينعلي شهرياري» رئيس کميسيون بهداشت و درمان مجلس مي رويم او هم دل پردردي دارد و اجرايي نشدن قوانين و مصوبات خانه ملت را مهم ترين نگراني وکلاي مردم مي داند.

او درباره اجرا نشدن مصوبات مربوط به پرستاران کشور به ما مي گويد: کميسيون بهداشت و درمان بارها از دولت و وزارت خانه مربوط درخواست کرده است که قانون هاي مرتبط با پرستاران اجرا شود ولي خبري از اجرايي شدن آن نيست و البته تنها همين ۲قانون نيست دولت قوانين و مصوبات زيادي را تا به حال اجرا نکرده است.

وي با يادآوري اين نکته که دولت بايد در منابع مالي و بودجه سالانه پيش بيني لازم را براي تامين اعتبار و بودجه اجراي قوانين و مصوبات انجام داده و آن را ابلاغ کند ولي ما اثري در اين باره نمي بينيم. آقايان بارها قول داده اند و در مراسم ها و مناسبت هاي مختلف اعلام کرده اند که از ماه آينده اجرا مي کنيم، طرح آزمايشي در فلان استان اجرا مي کنيم و...

نماينده مردم زاهدان مي افزايد: ما به نوبه خود و از طرق قانوني و مجاري موجود پي گيري کرده ايم و اصرار داريم سرنوشت قوانين مربوط به پرستاران با توجه به شرايط سخت شغلي و تفاوت حقوق اين قشر با ساير کادر درماني هر چه زودتر روشن شود.

عضوديگر کميسيون بهداشت و درمان مجلس گفت: با توجه به اينکه منابع مالي براي اجراي قانون ارتقاي بهره وري نيروهاي باليني نظام سلامت پيش بيني شده و در اختيار وزارت بهداشت قرار مي گيرد دليلي براي اجرا نشدن اين قانون وجود ندارد.

دکتر اميرحسين قاضي زاده با بيان اينکه هيچ کس نمي تواند بر اساس رأي خود اقدام به تفسير اين قانون کند، اعلام کرد: سقف اضافه کار 80 ساعت براي پرستاران جزو يکي از بندهاي قانون ارتقاي بهره وري و به معناي نهايت کار پرستاران است اما براي پرداخت‌هاي تشويقي يا مديريتي که عموما به صورت اضافه کار در سيستم پرداخت مي شود، مانعي وجود ندارد و دانشگاهها مي توانند آن را پرداخت کنند.

قاضي زاده با تاکيد بر لازم الاجرا بودن قانون ارتقاي بهره وري، افزود: حتي در برنامه پنجم توسعه نيز به طور مجدد بر اجراي اين قانون تاکيد شده و منابع مالي براي اجراي اين قانون نيز پيش بيني شده که در اختيار وزارت بهداشت قرار مي گيرد. بنابراين دليلي براي اجرا نشدن اين قانون وجود ندارد.

عضو کميسيون بهداشت و درمان مجلس درباره اضافه کار اجباري که به پرستاران واگذار مي شود، گفت: متاسفانه گروهي که بيشترين سهم را در خدمت رساني مردم دارند کمترين دستمزدها را دريافت مي کنند و درصد اندکي از گروه بهداشت و درمان که سهم اندکي در ارتقاء سلامت جامعه دارند بيشترين بهره مادي را مي برند.يک منبع مطلع در وزارت بهداشت و درمان مي گويد: اجرايي نشدن قوانين مرتبط با پرستاران به موضوع مهم «بار مالي» آن برمي گردد، وقتي در بودجه وزارت بهداشت و درمان رديف خاصي براي آن وجود ندارد طبيعي است که اجراي آن مشکل است.

به هر حال يکي از حساس ترين مشاغل که در نظام سلامت نيز بي نهايت موثر است پرستاري و خدمات فعالان اين عرصه است که بايد به نحو مقتضي مورد توجه قرار گيرند و براي افزايش رضايت شغلي و تاثيرگذاري مثبت فعاليت آنان قبل از هر حمايت و نگاه ملي قوانين مصوب درباره آنان عملياتي شود.

پرستاران از سخت کوش ترين نيروهاي بخش درمان کشور هستند که از کم ترين مزايا و خدمات برخوردارند، سال هاي سال است که مديران در سطوح مختلف از رئيس جمهور گرفته تا وزير و وکيل از تدوين، تصويب و اجرايي شدن قوانيني براي بهبود شرايط سخت کاري و عادلانه شدن حقوق اين فرشتگان سفيدپوش خبر داده اند اما از عملي شدن اين قول و قرارها خبري نيست. قانون تعرفه خدمات پرستاري ۴سال قبل تصويب شد ولي تا به امروز آيين نامه اجرايي آن تهيه نشده است. قانون کاهش ساعات کار پرستاران هم در قالب طرح ارتقاي بهره وري از جمله مطالبات بر زمين مانده پرستاران است که هنوز زمينه اجرايي آن فراهم نشده است.اينک ۹۰هزار پرستار در کشور چشم انتظار تحقق عدالت در نظام پرستاري هستند و به نظر مي رسد يک پرستار براي ۱۲بيمار و در يک شيفت کاري ۱۲ساعت به هيچ وجه نمي تواند در موفقيت نظام درماني کشور موثر باشد. اکنون فرشتگان مهرورزي چشم انتظار تحقق يافتن قول ها و قرارها و قوانين حمايتي مسئولان هستند و اجرايي شدن آن ها مي تواند در بهبود خدمات آنان و تضمين نظام سلامت کشور موثر باشد.

دور از همهمه صنعت و ماشين، پشت ديوارهاي بلند شهر، در اين روستاي دورافتاده شور و حال عجيبي است.گرماي هوا به بيش از ۴۲درجه رسيده است و خيلي از افرادي که با کوير انس کمتري دارند قادر به تحمل اين شرايط نيستند اما اين جا در دل کوير و در ميان بادهاي سوزان عده اي به جهاد آمده اند. جهادي از نوع هجرت و سازندگي.آمده اند تا تابستانشان را زير آفتاب داغ و گرماي سوزان کوير با کار و تلاش سپري کنند و...

عصر يکي از روزهاي گرم تيرماه وقتي وارد روستاي عشايري «چاه غياث» در صد کيلومتري شهرستان سرايان از توابع خراسان جنوبي مي شوم تنها چند کودک را با لباس محلي سرگرم بازي مي يابم و آن طرف تر دانشجويان اعزامي در طرح «رسم هجرت۳» با پيراهن منقش به آرم بسيج سازندگي و چفيه هايي که گونه هاي آنان را از آفتاب سوزان محافظت مي کند سرگرم کار و تلاش مي بينم.بسيجي وار تلاش و تکاپو دارند و با صلوات هاي مرتب خود عرصه عمراني را حال و هواي خاصي مي بخشند و...

دانشجويان ترم۳ دانشکده کشاورزي سرايان که هر يک از شهري به اين ديار آمده اند سفيران کار و تلاش در روستاها هستندوبعد از پايان امتحانات دانشگاه در قالب اردوي جهادي و طرح هجرت بسيج سازندگي براي انجام فعاليت عمراني ساخت دهياري روستاي غياث آباد و انجام فعاليت هاي فرهنگي وارد اين روستا شده اند. روستايي در دل کوير، جنوبي ترين روستاي شهرستان سرايان با خانه هاي پراکنده گلي و ساکناني دامدار که خسته از کوچ و زندگي عشايري يکجانشين شده اند.

۲دانشجو سرگرم حمل ماسه هستند، ۲نفر هم در حال تخليه  ماسه و سيمان داخل دستگاه همزن ملاط هستند. يکي هم با گالن به درون آن آب مي ريزد. يکي هم با فرغون ملاط را به محل پروژه مي آورد جواني خوش سيما هم با «ماله» در حال مسطح کردن سطح فونداسيون است.

فردي هم که لباس شخصي به تن دارد و از اهالي محل است عهده دار هماهنگي کارهاي گروه شده و حمل سيمان را انجام مي دهد. بچه ها مي گويند: دهيار روستا است و از بدو ورود گروه همپاي آن ها در تلاش است.«داورزني» مسئول اين گروه دانشجويي است که مي گويد: از ديار سربداران هستم و بچه ها از بسيج دانشجويي دانشکده کشاورزي سرايان ۸روز است که در اين روستا مشغول فعاليت عمراني و فرهنگي هستند. از روحيه عالي دانشجويان در کار جهادي و کمک به محرومان مي گويد و مدعي است: آن طور که بايد و آن طور که دلمان مي خواست نتوانستيم اين اردوي جهادي را به خوبي انجام دهيم و دليل اصلي آن هم ناهماهنگي مسئولان و آماده نشدن مقدمات کار بود.

او مي گويد: قبل از امتحانات خرداد ماه از منطقه بازديد کردم و قرار بود دانشجويان در اردوي جهادي در روستاي چاه غياث ساختمان دهياري را در مرحله ديوار و سقف احداث کنند ولي روزي که به روستا آمديم نه مصالح حاضر بود و نه پروژه آماده اجراي ديوار و سقف حتي دهيار هم روز قبل از حضورمان مطلع شده بود.

ما خودمان کار نقشه کشي، پي کني و اجراي فونداسيون را انجام داديم و در فرصت هايي هم به انجام کارهاي فرهنگي و هنري پرداختيم.داورزني از بدقولي برخي مديران هم انتقاد مي کند و مي گويد: نه تنها مسئولان به ما سر نزده اند که حتي وسيله نقليه براي برنامه بازديد و سرکشي از خانواده شهداي روستاهاي مجاور هم تامين نشد.«عليرضا» طلبه جوان اعزامي از حوزه علميه تهران هم که به عنوان روحاني در معيت اين گروه جهادي است مهم ترين ثمره اين هجرت را آشنا شدن با شرايط سخت زندگي مردم در حاشيه کوير و نظاره کردن اوج محروميت روستاييان مي داند و معتقد است جهاد اصغر در کنار جهاد اکبر با خودسازي معنوي نتيجه چنين برنامه هايي است.

او برگزاري کلاس هاي مختلف براي اهالي روستا به ويژه کلاس قرآن، احکام، نقاشي براي کودکان ۵تا۱۵سال و اقامه نماز جماعت و برگزاري جشن مبعث پيامبر اکرم(ص) و مداحي و سخنراني را از نتايج حضور گروه جهادي در اين روستاي محروم برشمرده و مي افزايد: مردم به ويژه نوجوانان خيلي تشنه معارف اسلامي هستند ولي تا به حال کمتر به آن ها توجه شده است.

ترنم عاشقانه و نجواي اشعار حماسي توسط بسيجيان حال و هواي ديگري به اردو مي بخشد اين جا هيچ کس به کسي امر و نهي نمي کند. عرق مي ريزند و کار مي کنند. سقف ناهماهنگي ها هم سايه اي ندارد و در هجمه توفان شن و ماسه بايد ايثار کرد، ايثاري از نوع سازندگي.

«ابوالفضل زنگنه» که از ديار خواف است و با بادهاي ۱۲۰روزه سيستان آشنايي دارد و جلب رضاي خدا را هدفش از شرکت در اردوي جهادي طرح بسيج سازندگي مي داند، روحيه بچه ها را در اين صحنه عالي توصيف مي کند.

او مي گويد: با وجود اين که بعد از تعطيلات نوروزي به شهرستان و نزد خانواده ام نرفته ام بعد از اعلام موضوع ثبت نام براي اردوي جهادي ثبت نام کردم و به همراه دوستانم در اين روستاي دورافتاده حاضر شدم. فعاليت هاي فرهنگي و هنري خوبي هم در روستا انجام شد و استقبال هم با وجود مشغله مردم خوب بود.

انتظار دارم دانشجويان بسيجي در سراسر کشور به اين قبيل روستاها بيايند و زندگي مردم روستايي را ببينند و خدمت رساني به مردم محروم را تجربه کنند و روحيه بسيجي خود را به ديگران هم منتقل کنند. اگر يک بار دانشجويان به اين اردوها بيايند براي حضور در اردوهاي بعدي مشتاق خواهند شد.

«حسين بلوکي» دانشجوي ۲۲ ساله اهل نيشابور ديار قلمدان هاي مرصع و هفت شهر عشق نيز درباره انگيزه حضورش در اين اردوي جهاد و خدمت در بسيج سازندگي مي گويد: آمده ام تا به فرمان مقام معظم رهبري لبيک بگويم. از طرفي در دنيا و در کشورم ايران نقاطي هستند که نياز به ديدن از نزديک دارند، بودن ما در اين نقاط دورافتاده براي ما درس آموز و تجربه آفرين و براي مردم هم اثربخش و راهنماست. در همين روستا بودند کودکان و نوجواناني که با قرآن و احکام آشنا نبودند و به همت همين جمع دانشجويي آشنا و علاقه مند شدند.

وي مي افزايد: اين هجرت و حضور در اردوهاي جهادي براي ما تزکيه نفس است و خودسازي، اگر عده اي در اعتکاف حاضر مي شوند و ۳ شبانه روز معتکف مي شوند ما هم با اعتکاف درکار عمراني و فرهنگي گوشه گيري از شهر و آسودگي هاي آن را انتخاب کرديم. اين بار در ماه رجب به اعتکاف حضور در دورافتاده ترين روستاها آمديم و هدف اصلي ما هم خدمت به خلق خدا و شريف ترين انسان ها بوده و هست.

از او مي پرسم چه انتظاري از ديگر دانشجويان داري؟ مي گويد: همان طور که مقام رهبري فرمودند: «بايد هجرتي شود از فرش خدا به عرش خدا» همين اردوهاي جهاد تجلي اين هجرت است، هر پروازي نياز به بال دارد و ما بال پرواز را در اين اردو يافتيم. شهداي بزرگوار ما با بال شهادت پرواز کردند و به خدا رسيدند و ما هم به اندازه بضاعتمان مي توانيم از همين حداقل امکانات بهره برده و به خدا برسيم.

«محمدزاهدي نيا» دانشجوي ديگري از شهرستان جاجرم در خراسان شمالي است. هدف از حضورش را آشنايي با محروميت مردم و قرار گرفتن در فضاي دورتر از هياهوي سياست و تجدد بيان مي کند و مي گويد: براي چند روز هم که شده از شرايط سوسولي بودن و کلاس دانشگاهي بودن درآمده و هم رنگ جماعت شده ايم. جماعتي سخت کوش، کوير نشين و پينه به دست، جماعتي که در اوج فقر و محروميت دلي به وسعت آسمان دارند و تشنه محبت هستند.

او مي گويد: ما در اين اردوي جهادي ۸ روزه علاوه بر کار عمراني اقدام به برگزاري کلاس هاي فرهنگي براي کودکان و نوجوانان کرديم و با برگزاري نماز جماعت در اين روستا بار ديگر مردم را به اجتماع و همياري دعوت کرديم.

وي شرکت در اردوي جهادي را براي اولين تجربه خوب و تأثيرگذار توصيف مي کند و مي گويد: با درک اين هجرت آدم مشتاق مي شود که هر ساله در اين طرح مشارکت کند. از طرفي فکر مي کنم هرکس که به اين قبيل نقاط بيايد و از نزديک ببيند که مردم با چه سختي زندگي مي کنند و روزگار مي گذرانند برايش خيلي موثر است و او را بيشتر به خدا نزديک مي کند.

«محسن عباسي» دانشجوي مشهدي است که براي اولين بار در اردوي بسيج سازندگي شرکت کرده است. او انگيزه اش از حضور در اين طرح را لبيک گفتن به فرمان رهبري و تداوم حرکت بسيج در جامعه مي داند و مي گويد: بازخواني پرونده بسيج سازندگي و دلجويي از مردم اهداف اين اردو است و با وجود مشکلات موجود به تلاش دانشجويان در اين دوره در فعاليت عمراني نمره ۱۸ و در فعاليت هاي فرهنگي نمره ۱۴ مي دهم.

«وحيد منصوري» دانشجوي ۲۱ ساله اهل بروجن از استان چهارمحال و بختياري براي اولين بار در اردوي جهادي با اين شکل و ترتيب شرکت کرده است. او از شوق حضور در روستاها در کنار دانشجويان مي گويد و جمع کردن ثواب براي دنيا و آخرت را در کنار اين باهم بودن ثمره شرکت در اردوي جهادي مي داند.

او درباره توصيه اش به دانشجويان مي گويد: دوستان دانشجو نگران نوع کار و سختي آن در اردوي جهادي نباشند، اگر به اثرات معنوي اين سازندگي و هجرت نگاه کنند اصلا کار سختي ندارد در همين روستا اگر امکانات کافي و مصالح در اختيار گروه بود ما ۲ تا ۳ برابر آن چه کار شد کار مي کرديم و پيشرفت فيزيکي داشتيم و از مسئولان هم توقع داريم بستر لازم را براي کار دانشجويان فراهم کنند تا ما با رضايت کامل اردو را به پايان برسانيم.

«مهدي عارف خاني» از جوانان روستاي معدن فيروزه شهرستان فيروزه است که دانشجوي ترم ۳ رشته محيط زيست دانشکده کشاورزي سرايان مي باشد. از حضورش در اردوي جهادي دانشجويي براي اولين بار راضي است و آشنايي با روحيه مردم و زندگي در شرايط سخت کوير را اولين تجربه اش در اين سفر مي داند. اگرچه خودش هم روستايي است ولي مي گويد: شرايط زندگي در روستاي ما مثل اين جا اين قدر سخت و با مشقت نيست، مردم اين جا واقعا محروم هستند و غول خشکسالي آن ها را فلج کرده است.

در حالي که او از انگيزه زياد دانشجويان بسيجي براي حضور در اردوهاي جهادي و بسيج سازندگي سخن مي گويد، «سيد محمد جواد يوسفي» دانشجوي بيرجندي حاضر در اين جمع نيز از تغيير ذهنيتش نسبت به زندگي روستاييان به ويژه در حاشيه کوير حرف به ميان مي آورد و مي گويد: ذهنيت خودم نسبت به اين روستا تغيير کرد و فکر نمي کردم مردم با اين همه فقر زندگي کنند. او هماهنگي بيشتر مسئولان براي بهره گيري بيشتر از اثرات مثبت طرح بسيج سازندگي و مشارکت دانشجويان را انتظار دارد و مي افزايد: آن طور که دلمان مي خواست اهدافمان در انجام کارهاي عمراني و فرهنگي در اين اردو برآورده نشد.

«سيدجواد هاشمي» از بچه هاي بولوار عبدالمطلب مشهد نيز عضو اين گروه جهادي است و مي گويد: ۲ماه و نيم ازخانواده دور بودم و بعد از امتحانات که پدرم قصد داشت به دنبالم بيايد تا به مشهد برگردم در اردوي جهادي دانشجويان شرکت کردم و با علاقه به اين جا آمدم. به قول شهيدمطهري «در خدمت به مردم انگيزه بايد فقط رضاي خدا باشد» و من هم از اين حضور و دوري از خانواده رضايت دارم.از اين هجرت اگر چه سخت بود ولي درس گرفتم، در لحظات با هم بودن اين گروه خيلي خوش گذشت

يکي از دانش آموزان روستا هم حضور دانشجويان و برگزاري کلاس هاي فرهنگي را در اين روستا موثر مي داند و مي گويد: بعد از تعطيلي مدارس و نبود فعاليت هاي مرتبط با اوقات فراغت، حضور دانشجويان اردوي هجرت۳ نشاط و شادابي را به ما هديه داد و کلاس هاي آن ها به ويژه در بحث آموزش قرآن و احکام براي ما خيلي موثر بود.

«رمضاني» دهيار روستاي غياث آباد نيز با اشاره به کمبودهاي اين روستاي محروم و دورافتاده از جمله آب شرب، فضاي آموزشي، خانه بهداشت و... مي گويد: به همت دانشجويان و بسيج سازندگي سال قبل در اين روستا خانه عالم احداث شد ولي متاسفانه ما روحاني مستقر نداريم و اين خانه هم بدون استفاده مانده است.

به گفته او نياز اصلي اين روستا در شرايط فعلي تامين آب شرب و احداث خانه بهداشت است و مسئولان بايد در اردوهاي سازندگي به اين خواسته توجه کنند. او حضور دانشجويان در رسم هجرت۳ و انجام کار عمراني و فرهنگي را در اين روستا موثر و مفيد بيان مي کند و مي گويد: بسيج مايه افتخار نظام است و بسيجيان با حضور در اين روستا درس صداقت، همياري و مشارکت را در کنار توجه به مسائل ديني و مذهبي به اهالي ارائه کردند.

«جواد مالکي» راننده ميني بوس حامل دانشجويان در طرح هجرت۳ نيز به گزارشگر اعزامي خراسان مي گويد: فعاليت بسيجيان در طرح بسيج سازندگي حکايت گر روزهاي حماسه ۸ سال دفاع مقدس است. خواندن سرودهاي حماسي، اجراي نوحه هاي دوران دفاع مقدس، برگزاري نماز جماعت ها و خدمت صادقانه و بدون چشم داشت شاخص هاي اين فعاليت است که به عينه شاهد آن بودم.سرهنگ «علي پور» فرمانده ناحيه مقاومت سرايان نيز در حاشيه اين گزارش به خراسان مي گويد: بعد از ادغام وزارت جهاد سازندگي و وزارت کشاورزي مقام معظم رهبري در 89.2.17 فرمان تشکيل بسيج سازندگي را صادر کردند و اين فرمان ويژه با استقبال دانشجويان و دانش آ موزان مواجه شد.

به گفته وي سال قبل ۲گروه از دانشگاه پيام نور تهران در ۲ روستاي گوشمير و چاه پنيري اين شهرستان علاوه بر کارهاي فرهنگي اقدام به ساخت مسجد کردند و اردوي جهادي خادم الشهداي دانشجويان بومي شهرستان هاي فردوس و سرايان هم ۲ باب خانه عالم در روستاهاي چاه غياث و چرمه احداث کردند.

وي به سازي مساجد و مدارس، انجام فعاليت هاي آموزشي در مسائل بهداشتي و فرهنگي در سطح روستاها، سنجش سلامت و برپايي بيمارستان صحرايي و توزيع داروي رايگان را از اهم اقدامات بسيج سازندگي در شهرستان سرايان برشمرد.

سرهنگ «علي پور» منشور اردوي هجرت بسيج سازندگي را مبارزه با فقر، رفع تبعيض و توزيع مناسب امکانات علمي در فرآيند توسعه همه جانبه، محروميت زدايي و توجه و تمرکز بر مناطق محروم و دورافتاده و حاشيه اي، جبران عقب ماندگي هاي اجتماعي-اقتصادي کشور از طريق جلب مشارکت مردم و داوطلبانه در سازندگي اعلام مي کند .به هر حال اردوهاي جهادي و طرح بسيج سازندگي که در سال هاي اخير اوج گرفته و اثرگذاري مثبتي هم داشته است براي استفاده بهينه از تفکر بسيجي مستلزم مديريت و تدبير شايسته است. ساختن و رفع محروميت ها رسالت بسيج سازندگي است و اين فرصت مغتنم بايد با برنامه ريزي، تامين اعتبار و حمايت جدي تر مسئولان مورد استفاده بهينه قرار گيرد.

حدود يک دهه است که با تشکيل بسيج سازندگي به فرمان مقام معظم رهبري همه ساله با تعطيلي مدارس و دانشگاه ها خيل کثيري از اين دو قشر در قالب اردوهاي جهادي عازم روستاها و مناطق محروم کشور مي شوند و با روحيه بسيجي به انجام کارهاي عمراني و خدماتي و فعاليت هاي فرهنگي و ترويجي مي پردازند. امسال نيزاز اول تيرماه اردوهاي جهادي در قالب طرح هجرت۳ کليد خورد و ۳ميليون نفر بسيجي به ۲۰هزار روستاي کشور رفتند تا اعتکاف سازندگي را تجربه کنند. اين بار گزارشگر خراسان عازم يکي از محروم ترين روستاهاي خراسان جنوبي شد و لحظاتي را با گروه اعزامي از يک دانشگاه در اين روستا سپري کرد و شاهد تبلور عشق و ايثار در جبهه جهادي بود.همياري و کار دسته جمعي، ساخت و اجراي پروژه هاي عمراني، برگزاري کلاس هاي فرهنگي- آموزشي و مهم تر از همه ترويج روحيه بسيجي و جهادي در روستاها آن هم با خواندن سرودهاي حماسي و نوحه هاي دوران دفاع مقدس ره آورد اين حرکت مقدس و ارزنده است. البته در اجراي اين طرح و در تقويت فعاليت بسيج سازندگي که با مشارکت داوطلبانه دانش آموزان و دانشجويان انجام مي شود برنامه ريزي، تامين بودجه و حمايت مسئولان ضرورتي اجتناب ناپذير است.

بايد مردم را نسبت به موقوفه خواري حساس کرد و اين کار با تبيين مسائل و احکام وقف اتفاق مي افتد. رئيس اداره اوقاف و امور خيريه بشرويه در گفت وگو با خبرنگار اعزامي خراسان جنوبي گفت: انتظار اوقاف از مردم، مسئولان و افراد موثر در جامعه کمک به احيا، شناساندن و معرفي موقوفات به متوليان وقف است. حجت الاسلام «خدايي»، با بيان اين که وقف به تاريخ گره خورده و از بين رفتني نيست، افزود: آيندگان از ثمرات و برکات وقف بهره مي گيرند و بر مشتاقان نيکوکار درود مي فرستند.

به گفته وي، هويت وقف يعني پايدار کردن بهره برداري از سرمايه براي تامين نيازهاي مادي و معنوي نسل ها به انگيزه جلب رضايت الهي است بنابراين بايد اين سرمايه پايدار را که توسط واقفان خيرانديش به رسم امانت به ما سپرده شده است خوب مديريت شود. وي گفت: وظيفه ذاتي ما در مقوله موقوفات احيا، حفظ، سرمايه گذاري و اجراي نيات واقفان خيرانديش و به روز کردن مال الاجاره هاست. وي ادامه داد: فرهنگ وقف فعال نيست و بايد دنبال سرمايه اي بود که به سمت و سوي وقف گسيل داده شود آيات و روايات زيادي به مومنان توصيه مي کند که قسمتي از مال خود را به فقرا و مستمندان اختصاص دهند و خداوند در وقف، راهي را براي انسان باز گذاشته است تا بتواند در اموال خود تا روز قيامت سهيم باشد. مردم بايد اهتمام بيشتري نسبت به احياي وقف داشته باشند چرا که وقف باعث مي شود خيران با طهارت بميرند.

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه بشرويه در ادامه اين گفت و گو اظهار داشت: از برکات وقف روشن شدن مردم نسبت به مسائل مذهبي و ديني است ديدگاه بسياري از مردم به موقوفات، نگاهي تفريطي و افراطي است، تفريطي از اين حيث که نبايد به وقف نزديک شد و کاري به موقوفه خواران داشت و نگاه افراطي اين که مال موقوفه مال خيراتي و گوشت قرباني است که هر دو ديد اشتباه است. وي افزود: سياست نظام مقدس جمهوري اسلامي، احياي فرهنگ وقف است و همين امر موقوفات را در سال هاي گذشته از مهجوريت درآورده است و تقريبا حقوقش ادا مي شود. به گفته وي، نيات واقفان در ماندگاري و اجراي آموزه هاي ديني مثمر ثمر است و يکي از محورهاي کليدي کار اوقاف عمل به نيات واقفان و پرداختن به امور بقاع متبرکه است. وي درباره عوامل ضعف و توسعه نيافتن فرهنگ وقف در جامعه گفت: با بي اطلاعي آحاد مردم از احکام و آداب وقف، بي توجهي مسئولان و رسانه ها و ايجاد روحيه يأس و بدبيني بين مردم و بي توجهي به مسائل شرعي و احکام مربوط به وقف و تعلل متوليان موقوفات در احيا و اجراي نيات واقفان، موجب موقوفه خواري مي شود ولي در مقابل با برنامه ريزي صحيح، نگاه علمي و احياي موقوفات و مشخص شدن وضعيت موقوفات رها شده و پي گيري و باز گرداندن موقوفات از چنگ موقوفه خواران از رويکردهايي است که مي شود با توسعه فرهنگ وقف اعتماد مردم را به وقف و اوقاف جلب کرد که اين امر در سال هاي اخير با اهميت دادن به موقوفات جاي خود را باز کرده است.

حجت الاسلام «خدايي» اظهار داشت: به دليل ارادت مردم ايران به اهل بيت عصمت و طهارت(ع) بعد از هجرت امام رضا(ع) به مشهد، امام زادگان به ايران پناه آوردند و بنابراين مردم بقاع متبرکه را به عنوان پناهگاه و مکان تضرع، التجاء، دعا و مناجات انتخاب مي کنند و سياست فرهنگي اوقاف در اين مقوله تبديل بقاع به قطب و محور فرهنگي امام زادگان مي باشد که گام هاي مهمي در اين زمينه برداشته شده است.

اين مقام مسئول با اشاره به وجود 117 باب مسجد در مناطق شهري و روستايي بشرويه و داير بودن 40 حسينيه و تکيه و 7 بقعه متبرکه در اين شهرستان کويري گفت: موقوفات بشرويه از نظر کمي 372 موقوفه است که داراي هزار و 68 رقبه و درآمد حاصله از اين موقوفات در راستاي نيات واقفان خيرانديش هزينه مي شود و موقوفات غيرمتصرفي توسط متوليان که در حقيقت همياران موقوفات و اداره اوقاف هستند با نظارت و هماهنگي طبق نيت واقفان هزينه مي شود. به گفته وي، تعدادي از موقوفات در شهرستان وجود دارد که مشاعي است و در احيا، تفکيک و افراز آن تاکنون اقدام هايي صورت نگرفته که يکي از پروژه هاي مهم و پيش روي اين اداره اجراي فرآيند احيا و احقاق حق موقوفات و به روز کردن حق الاجارات آن است، اين اداره مساعدت و همکاري مسئولان، معتمدان محل و شوراهاي اسلامي، دهياران و امامان جماعات را در احيا، شناسايي و اطلاع به اداره اوقاف مي طلبد. وي ارتقاي بهره وري موقوفات، اجراي نيات واقفان خيرانديش و تبليغ و ترويج فرهنگ وقف را از مقوله هاي جهاد اقتصادي دانست و يادآور شد: از آنجا که در اوقاف و امور خيريه رعايت حدود شرعي بر مقوله قانوني آن در برخي از موارد حاکم مي باشد، مديريت و حوزه کاري موقوفات يک امر خطير و در عين حال خطرناک است و رعايت جوانب شرعي و قانوني وقف براي مسئولان و مردم ضروري است. وي شناسايي و عمل به نيات خير واقفان را يکي از شاخص هاي مديريت صحيح و دقيق موقوفات دانست و از راه اندازي مراکز فرهنگي، هنري در بقاع متبرکه شاخص و محوري شهرستان با هدف ايجاد زمينه و بستر براي مشارکت مردم به ويژه نوجوانان و جوانان در اجراي برنامه هاي فرهنگي، مذهبي خبر داد. وي به روز شدن حق الاجاره ها برابر با قيمت عادله روز براي برخي از موقوفات را متذکر شد و گفت: از آنجا که بيشتر موقوفات و رابطه استيجاري اين اداره با کشاورزان مي باشد، بر اثر خشکسالي هاي مکرر و پي در پي قنات ها موقوفه خشکيده و سياست به روز رساني حق الاجارات موقوفات در اين شهرستان امري مشکل است. وي گفت: درآمد موقوفات صرف عزاداري و روضه خواني سالار شهيدان و اطعام در ماه رمضان و ليالي قدر مي شود.