بحران آب در کشور و از جمله خراسان رضوي جدي است؛ ميزان بهره برداري از آب هاي زيرزميني در استان ۷ ميليارد و۷۵۸ ميليون متر مکعب است که حدود يک ميليارد و ۷۴ ميليون متر مکعب بيش از حد مجاز است و از اين رو خراسان رضوي بالاترين ميزان کسري مخزن را در بين استان هاي کشور دارد. با برداشت بي رويه آب از سفره هاي زيرزميني، ۱۳ دشت از مجموع ۳۶ دشت اين استان در شمار دشت هاي ممنوعه بحراني قرار گرفته و ۲۰ دشت هم ممنوعه اعلام شده است. با توجه به اين که ۹۲ درصد آب استحصال در بخش کشاورزي به مصرف مي رسد و بهره وري در آن هم بسيار پايين است، به نظر مي رسد بايد به سمت وسوي مکانيزاسيون چه در بخش کشت و مزرعه و چه در بخش آبياري و به کارگيري نيروي انساني رفت. مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي کشاورزي از راه دور و با استفاده از تلفن همراه از جمله جديدترين راهکارهايي است که به کمک اين بخش آمده تا در استفاده بهينه از منابع آبي و جلوگيري از فرونشست دشت هاي استان به مسئولان کمک کند.

  بدون توجه به آثار و پيامدهاي منفي، به صورت بي رويه آب را از دل زمين بيرون مي کشيم و در جوي ها و کانال هاي طبيعي به مزارع هدايت مي کنيم، نه در مصرف آب و آبياري مزارع حساب و کتابي داريم و نه در ميزان توليد و بهره وري آبي که استحصال کرده ايم. آيا تا به حال به اين موضوع انديشيده ايم که بهره وري در بخش آبياري و کشاورزي در کشور با متوسط دنيا فاصله اي چند فرسنگي دارد. البته بيش از هر چيز خودمان مقصريم، نه فرهنگ درستي در اين بخش حاکم است و نه تفکر اقتصادي؛ خرده مالک هستيم و بهره برداران به طور عمده کم سوادند، با ديدگاه هاي سنتي به فعاليت مي پردازند و...

اولويت عمده توسعه در خراسان رضوي، افزايش ظرفيت هاي کشاورزي است اما خراسان رضوي با چالش جدي بحران آب در بخش کشاورزي روبه رو است و به سبب يک ميليارد متر مکعب اضافه برداشت سالانه از ذخاير زيرزميني، اين استان بالاترين ميزان کسري مخزن را در بين استان هاي کشور دارد. «يوسفي» کارشناس آب در خراسان رضوي به ما مي گويد: برداشت بي رويه از سفره هاي آب زيرزميني اين منابع گران بها را در معرض بحران جدي قرار داده است و از ۳۶ دشت استان هم اکنون ۳۳دشت ممنوعه و ممنوعه بحراني است. وي با اعلام اين که ۹۲ درصد دشت هاي استان با کسري شديد مخزن مواجه است، مي گويد: افت سطحي آب هاي زيرزميني و لزوم تغيير محل چاه ها و کف شکني از يک سو و نشست زمين مهم ترين تبعات برداشت بي رويه آب در بخش کشاورزي است. وي خشک شدن و کم آبي قنات ها و چشمه ها، شور شدن منابع آب شيرين و در نهايت تخريب خاک اراضي کشاورزي را به همين علت نگران کننده توصيف مي کند و مي گويد: در شرايط فعلي از اقدامات بنيادي و اصولي در زمينه نجات آب استان، مديريت بهينه مصرف آب به ويژه در بخش کشاورزي است. دکتر «داوري» از استادان دانشگاه فردوسي مشهد با تاکيد بر لزوم مصرف بهينه آب مي گويد: متاسفانه بهره برداران آب کشاورزي هيچ توجهي به اهميت اين مايه حيات ندارند و در تابستان و زمستان بدون توجه به شرايط آب وهوايي و تنش هاي محيط و گياه اقدام به آبياري مزارع و باغ ها مي کنند. وي با ابراز نگراني از اين نوع برنامه ريزي که دليل اصلي آن ناآگاهي کشاورزان و سنتي عمل کردن آن هاست، مي افزايد: اطلاعات و داده هاي هواشناسي (رطوبت و دما) در کشاورزي ما جايگاهي ندارد و کشاورز ما همان گونه که آبا و اجدادش مزارع را آبياري مي کرده اند آب را در مزرعه جاري مي کند و برآوردي از توليد و صرفه اقتصادي کار و تلاشش ندارد.

يکي از مهم ترين دغدغه ها خالي بودن جاي فناوري در بخش کشاورزي است و با بحران آب در اغلب نقاط کشور بيم آن مي رود که اگر اقدام موثري در حوزه کنترل آب و اتوماسيون کشاورزي انجام نشود، اين بخش از حيث انتفاع خارج شود. مدرس دانشگاه فردوسي مشهد با اشاره به اين که بسياري از کشاورزان با فناوري هاي روز غريب و ناآشنا هستند و تحولات نوين را در مزارع به سختي قبول مي کنند، مي گويد: قبول داريم که کشاورزي به لحاظ فني مشکلات خاص خود را دارد و نمي توان براي تمام بهره برداران يک نسخه مشترک پيچيد ولي مي توان در نقاطي که امکان فعاليت هاي نوين وجود دارد، به سمت اتوماسيون پيش رفت.

اما آيا راهي براي مصرف بهينه آب و مديريت آن در بخش کشاورزي وجود دارد؟ ساليان متمادي است که بحث مکانيزاسيون کشاورزي و تجهيز مزارع و باغ ها به سيستم هاي آبياري نوين مطرح است ولي به نظر مي رسد اقبال عمومي به دليل خرده مالکي و پايين بودن سواد بسياري از بهره برداران اندک بوده است. دکتر «حسين ابراهيمي» مدرس دانشگاه آزاد اسلامي درباره اهميت توسعه و ترويج پروژه هاي آبياري تحت فشار و افزايش بهره وري آب در بخش کشاورزي مي گويد: بحران آب و شرايط اقليمي استان حکايت از آن دارد که با تمام قوا بايد به سمت وسوي مصرف بهينه، افزايش بهره وري و مديريت صحيح منابع آبي برويم. تجارب سيستم مديريت منابع آب و کنترل هوشمند از راه دور آن نشان مي دهد که کشاورزان هم مي توانند همپاي پيشرفت هاي علمي، خود را به دانش و ابزار روز تجهيز کنند. آن ها مي توانند با استفاده از نمونه هاي طراحي شده با ارسال يک پيام از تلفن همراه خود منابع آبي را کنترل کنند و با اين روش ديگر نيازي نيست که در مزرعه حضور يابند. وي با تاکيد بر ضرورت آشتي دادن کشاورزان با کشاورزي پيشرفته مي گويد: متوليان امر در جهاد کشاورزي بايد با ترويج فعاليت هاي آغاز شده در بحث مديريت منابع آب و انجام طرح هاي تحقيقاتي به کشاورزان، روش هاي نوين را آموزش دهند؛ بي گمان اين آموزش ها به نفع جامعه و آينده منابع حياتي کشورمان خواهد بود.

اما به تازگي براي اولين بار در کشور طرح مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي کشاورزي از راه دور با استفاده از تلفن همراه در خراسان رضوي آغاز شده است که کمک خوبي به مديريت آسان، کاهش هزينه ها و افزايش بهره وري است که بي گمان اطمينان و آرامش کشاورزان را به دنبال خواهد داشت. مهندس «حسن رهنما» نخبه و مخترع برگزيده کشور که موفق به ثبت اختراع سيستم مديريت منابع و مصارف آب از راه دور شده و در ابتداي سال ۸۸ گواهي نامه ثبت اختراع خود را از اداره کل ثبت شرکت ها و مالکيت صنعتي دريافت کرده است به خراسان مي گويد: اين سيستم يکي از مهم ترين و بهترين دستاوردهايي است که امکان مديريت و کنترل هوشمند سيستم هاي مختلف مانند سيستم هاي آبياري و آب رساني تحت فشار، مرغداري، گلخانه، آب و فاضلاب، فضاي سبز، پرورش ماهي و... را از طريق تلفن همراه فراهم مي کند و نتايج قابل توجهي در زمينه کاهش هزينه هاي توليد و مصرف بهينه آب، برق و سوخت دارد. وي که اين دستگاه را «مکس» نام گذاري کرده و تاکنون آن را در ده ها چاه موتور، مجتمع کشاورزي و فضاي سبز شهري استان هاي خراسان نصب کرده است، مي افزايد: اين دستگاه با اخذ اطلاعات عوامل توليد و محيطي شغل مربوط مانند گزارش هواشناسي، وضعيت فشار آب و وضعيت برق اين اطلاعات را به تلفن همراه يا سرور مرکزي بهره بردار ارسال مي کند و صدور فرمان و ارسال آن به سيستم مربوطه در پاسخ به اطلاعات دريافتي را انجام مي دهد و مالک مي تواند با ارسال پيامک از تلفن همراه تمام امور مرتبط شامل خاموش و روشن کردن چاه موتور يا دستگاه هاي آبياري نقص در سيستم برق، تعيين درصد و زمان آبياري و... را انجام دهد.

مگر مي شود در خانه باشي و با يک پيام کوتاه آبياري مزرعه را آغاز کني؟ يک کشاورز خراساني به خبرنگار ما مي گويد: از زماني که سيستم مديريت و کنترل هوشمند از راه دور را روي چاه و سنتر آبياري مزرعه ام نصب کرده ام، در هر جاي کشور که باشم با يک پيامک کار روشن کردن چاه و آبياري مزرعه را انجام مي دهم و نيازي نيست روزي چند بار فاصله ۱۵ کيلومتري مزرعه تا محل سکونتم را طي کنم. «حسن مشارزاده» مي گويد: امنيت خاطر از نظر مديران مختلف ارزش متفاوتي دارد؛ من با اين روش علاوه بر کسب اطمينان خاطر از انجام کارهاي مرتبط با مديريت منابع آب و آبياري مزرعه که به سيستم سنتر پيوت مجهز است، در جريان مشکلات افت ولتاژ و ديگر نوسانات شبکه برق، وضعيت فشار آب و نواقص شبکه آبياري قرار مي گيرم.

او کاهش هزينه به کارگيري نيروي انساني، کنترل زمان و نحوه آبياري، آبياري به شکل يکنواخت و تنظيم دور پمپ و شناور را از ديگر مزاياي سيستم «مکس» مي داند و مي گويد: آبياري غيريکنواخت حداقل باعث کاهش ۳۰۰کيلوگرم در هکتار توليد محصول زراعي نظير گوجه فرنگي مي شود. با احتساب حدود ۴۰ هکتار سطح زير کشت يک حلقه چاه و نرخ گوجه فرنگي (کيلويي حداقل هزار ريال) به واسطه عملکرد هوشمند دستگاه از طريق ارسال پيامک يکنواخت نبودن آبياري به آبيار، از کاهش نرخ توليد (به ميزان دست کم حدود ۱۰ ميليون ريال) با استفاده از اين فناوري جلوگيري مي شود.

برخي کارشناسان ارزيابي اقتصادي استفاده از طرح مديريت و کنترل هوشمند در سيستم هاي آبياري کشاورزي را قابل توجه اعلام و کاهش مصرف و بهينه سازي مصرف آب را تا ۵۰ درصد پيش بيني مي کنند. به گفته آن ها نتايج مطالعات انجام شده حکايت از آن دارد که هزينه نصب و خريد اين دستگاه در چاه موتور کشاورزي در ۲ سال اول استفاده از آن جبران مي شود و کاهش مصرف آب و برق به نفع بهره برداران است. به گفته مديرعامل شرکت مهندسي رهرو تلاش ارزيابي اقتصادي دستگاه مکس در سيستم آبياري باراني «سنتر پيوت» يک مزرعه نشان مي دهد که سرمايه گذاري (بار مالي ناشي از تجهيز سيستم براي دوره بهره برداري ۷ ساله) حداکثر ۴۷ ميليون ريال است که در سال اول کاهش هزينه هاي ناشي از تجهيز سيستم مزرعه ۴۲ ميليون ريال است و در سال اول ۹۰ درصد از هزينه دستگاه به سرمايه گذار بازگشته و در سال هاي بعدي سودآوري براي کشاورز خواهد داشت. مطالعه انجام شده در طرح آزمايشي مزرعه داراي سيستم آبياري قطره اي نيز نشان مي دهد که هزينه دستگاه در سال اول جبران شده و علاوه بر آن مبلغ 2.3 ميليون ريال به ازاي هر حلقه چاه سود عايد بهره بردار مي شود. يک کارشناس جهاد کشاورزي استان با اشاره به مزاياي بهره برداري از سيستم مديريت و کنترل هوشمند منابع آبي با تلفن همراه مي گويد: از آنجا که در مراحل پاياني رشد غلات شاهد بارندگي و بادهاي شديد هستيم، لذا به اصطلاح «خوابيدگي» محصول اتفاق مي افتد که علاوه بر مساعد شدن شرايط براي ابتلاي بوته ها به بيماري هاي قارچي و افت توليد، امکان برداشت کامل محصول نيز از بين مي رود و از آنجا که بارندگي و بادهاي شديد معمولا در نيمه هاي شب اتفاق مي افتد، توقف و قطع آبياري توسط کاربر معمولا با تأخير بسيار زياد انجام مي شود که خود به افزايش خسارت در مزرعه دامن مي زند؛ در حالي که در سيستم هاي مجهز به اين دستگاه به محض شروع بارندگي هاي مخرب مي توان از طريق پيام کوتاه (تلفن همراه) در اسرع وقت سيستم را خاموش و از خسارت محصول جلوگيري کرد.

با اجراي طرح هدفمندي يارانه ها و آزاد شدن قيمت حامل هاي انرژي و برق کشاورزان هم مشمول افزايش هزينه هاي سنگين شده اند. مصرف برق در چاه هاي برقي و مصرف گازوئيل در چاه هاي ديزلي هزينه هاي بهره برداران اين بخش را چند برابر کرده است و از آنجا که بهره برداري از سيستم مديريت و کنترل هوشمند منابع آبي در کشاورزي صرفه جويي زيادي را در مصرف برق و انرژي دارد، تحقيقات نشان مي دهد که با استفاده از دستگاه مکس آبياري اضافي و ميزان مصرف برق کاهش مي يابد و حداقل در هر ماه ۱۰ ميليون ريال در هزينه برق چاه موتور صرفه جويي خواهد شد.

با توجه به بحران آب و لزوم افزايش بهره وري و کاهش مصرف بي رويه آب سازمان جهاد کشاورزي خراسان رضوي هم از طرح هاي موثر در مديريت مصرف آب حمايت مي کند. دکتر طباطبايي رئيس سازمان جهاد کشاورزي استان از جمله برنامه هاي کلان سازمان را بالا بردن بهره وري از منابع آبي اعلام کرد و گفت: براي بالا بردن بهره وري از منابع آبي استان به ويژه سفره هاي زيرزميني طرح سامان دهي چاه موتورها را اجرا کرده ايم که در آن با هماهنگي دستگاه هاي ذي ربط براي ميزان استخراج آب برنامه ريزي لازم را انجام داده ايم. مضاف بر آن موضوع کنترل از راه دور منابع آبي که هم اکنون توسط آب منطقه اي در حال اجراست، در دستور کار سازمان جهاد کشاورزي است تا ضمن کنترل ميزان برداشت، محاسبات اقتصادي ديگر ي نظير محاسبه ميزان ارزش آب در توليد و اجراي الگوي کشت بر اساس منابع آبي را نيز اجرايي کنيم.

 روند خشکسالي در کشور در حال حاضر به مرحله بحران رسيده است و اين روزها با درگير بودن ۷۶ درصد کشور با معضل خشکسالي به نظر مي رسد بايد تمهيدات ويژه اي براي مديريت اين بحران از سوي مسئولان انديشيده شود.

گزارش هاي مستند خراسان از روستاهاي سوخته در جنوب خراسان رضوي و خراسان جنوبي «مشتي بود نمونه خروار». درد خشکسالي که از آن به زلزله خاموش ياد مي شود در بسياري از نقاط کشور نياز به درمان و علاج واقعي دارد.

اما آيا آمارها هم وقوع خشکسالي را تأييد مي کند؟ بر اساس تازه ترين بررسي هاي انجام شده در پايگاه مديريت خشکسالي کشاورزي مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان اصفهان که در آخرين ماه از فصل بهار منتشر شد و در نتيجه تجزيه و تحليل نقشه هاي خشکسالي از ابتداي سال آبي ۹۰-۸۹ تاکنون نشان مي دهد که ايران در شرايط نامطلوبي از لحاظ بارندگي قرار گرفته و پس از سپري شدن ۹ ماه از سال آبي کماکان شاهد غلبه سنگين خشکسالي بر بخش عظيمي از کشور مي باشيم به طوري که در حدود ۷۶ درصد از مساحت کشور خشکسالي حاکم است.به گزارش خبرگزاري مهر، بر اساس نقشه هاي اقليمي منتشر شده از سوي اين مرکز تحقيقاتي مساحتي در حدود 13.7 درصد از مساحت کشور تحت تأثير خشکسالي بسيار شديد بوده است اين مناطق در قالب ۲لکه از ناحيه شرقي نايين شروع شده و پس از در برگرفتن بافق، خور و رباط پشت بادام به طبس مي رسد و لکه ديگر در بخش جنوب غربي کشور در استان خوزستان و نيز به صورت يک ناحيه باريک در منطقه چابهار و جاسک ديده مي شود.

اين در حالي است که مساحت برابر 20.6 درصد از کشور به صورت نواري از نواحي شرقي کشور و جنوب خراسان رضوي و شمال استان خراسان جنوبي و بخش هايي از سمنان به سمت مرکز و سپس جنوب غرب کشور امتداد يافته که در کلاس خشکسالي شديد قرار مي گيرند. شاخه ديگر اين کلاس از ناحيه غرب در امتداد کرانه هاي درياي عمان و خليج فارس به نواحي جنوبي استان سيستان و بلوچستان ختم مي شود.

بر اساس اين گزارش در کلاس خشکسالي متوسط مساحتي حدود 19.6 درصد به صورت ۲ نوار که خشکسالي شديد و بسيار شديد را در برگرفته ديده مي شود. يکي از نوارها از سمت غرب به شمال- شمال شرقي کشيده شده و نوار ديگر از جنوبي ترين ناحيه شروع و بخش اعظم استان فارس را در برگرفته و به شرق کشور (جنوب خراسان جنوبي) مي رسد.

در حالي که مردم، مسئولان محلي و برخي نمايندگان خانه ملت از بي توجهي دولت و اختصاص نيافتن اعتبارات خشکسالي و حمايتي گلايه دارند اما «محمدکريم عابدي» نماينده ۴ شهرستان درگير خشکسالي شديد در استان هاي خراسان جنوبي و يزد مي گويد: دولت تلاش هاي زيادي را براي حمايت از کشاورزان انجام داده و مي دهد!

حجت الاسلام «محمدعلي رضايي» نماينده مردم شهرستان هاي تربت حيدريه، مه ولات و زاوه در مجلس با اشاره به گسترده بودن خشکسالي در کشور به ما مي گويد: از اختصاص اعتبار ويژه خشکسالي به ديگر استان ها اطلاعي ندارم ولي در خراسان رضوي و حوزه انتخابيه ام هيچ خبري از اعتبار حمايتي نيست وخشکسالي بيداد مي کند. وي با اشاره به اين که در شهرستان مه ولات در سال زراعي جاري تنها ۶۷ ميلي متر بارندگي داشته ايم مي افزايد: هم اکنون در حال سرکشي از روستاها هستم و وضعيت زندگي مردم بسيار اسف بار است و چون ديم زارها خشکيده و مردم منبع درآمدي ندارند مجبور به فروش گوسفندان خود شده اند.

وي با تاکيد بر اين که تا به حال هيچ کمکي به روستاييان اين شهرستان ها نشده است و قنات ها و چشمه ها نياز به احيا دارد ولي کسي به سراغ آن ها نرفته است مي افزايد: انتظار داريم مسئولان به فرياد روستاييان برسند چرا که در سخت ترين شرايط دارند روزگار مي گذرانند و اگر دير به کمک آن ها شتافته شود و اعتبارات حمايتي دير ابلاغ و به دست آن ها برسد وضع زندگي مردم به هم خواهد ريخت و احياي دوباره آن مشکل خواهد بود.

اين عضو مجمع نمايندگان خراسان رضوي مي گويد: مهم ترين پيامد بي توجهي به روستاييان کوچ آن ها از روستاها به حاشيه شهر است که بازگرداندن آن ها کار سخت و نشدني است لذا مسئولان اگر مي خواهند کمک کنند الان وقت آن است. وي از ارسال نامه مجمع نمايندگان به مسئولان کشوري و پي گيري استاندار خبر مي دهد و با اشاره به کمبود امکانات و خشکسالي مفرط در منطقه، فشار بانک ها به روستاييان براي بازپرداخت تسهيلات را معضل جدي بيان مي کند و از دولت درخواست دارد با توجه به حجم بالاي خسارت خشکسالي لااقل با تمديد تسهيلات بانکي دولت به نحوي به فرياد آسيب ديدگان برسد.

«محمدکريم عابدي» نماينده مردم شهرستان هاي فردوس، بشرويه، سرايان و طبس نيز که به اتفاق مديران کل استان يزد در حال بازديد از روستاهاي بخش دستگردان طبس بود به خراسان مي گويد: موضوع خشکسالي چند سالي است که گريبانگير کشور شده و از آن جا که آب مانند طلا ارزشمند است و بدون آن نمي توان زندگي کرد لذا در قانون هدفمندي يارانه ها ۱۵درصد سرمايه گذاري ها به بخش کشاورزي و استفاده بهينه از آب اختصاص دارد و با تقبل ۸۰ درصد هزينه  اجراي طرح هاي آبياري نوين دولت گام اساسي را براي نجات کشاورزي کشور از تبعات کم آبي برداشته است.

وي معتقد است: رسانه ها بايد به جاي ترساندن مردم از خشکسالي و بحران، از اين فرصت استفاده کرده و مردم را به اصلاح ساختارهاي مصرف آب وحرکت به سوي کشت هاي مدرن و بهره وري راهنمايي کنند. وي با اشاره به افزايش بودجه کشاورزي مي گويد: صندوق حمايت از کشاورزان نيز تاسيس شده است که با تامين نقدينگي مي تواند در خدمت کشاورزان باشد.او در پاسخ به اين سوال که آيا خاص خشکسالي هم دولت کمکي در نظر گرفته است؟ اظهار مي دارد: در هر استان مديريت بحران فعاليت دارد و بحث خشکسالي هم يکي از پي گيري هاي اين ستاد است و اگر چه اعتبارات به خود شهرستان ها تفويض شده ولي هنوز رقمي خاص خشکسالي در نظر گرفته نشده است.

در حالي که امام جمعه گناباد در جنوب خراسان رضوي مدعي است خشکسالي در اين شهرستان به صورت يک فاجعه درآمده است و نياز به يک حرکت جهادي دارد، استاندار خراسان رضوي هم تاکيد دارد که خشکسالي در اين استان بايد به دغدغه مسئولان کشور تبديل شود.

حجت الاسلام «حسن صادقي» امام جمعه گناباد با اشاره به وضعيت خشکسالي در اين شهرستان مي گويد: در گناباد با يک خشکسالي ۱۳ساله روبه رو هستيم و کشاورزان انتظار دارند دولت در اين زمان آن ها را بيشتر از گذشته مورد حمايت خود قرار دهد.وي افزود: خشکسالي در شهرستان گناباد بيشتر در کاخک و روستاهاي اطراف آن به صورت يک فاجعه درآمده است که يک زلزله خاموش است و نياز به يک حرکت جهادي دارد.امام جمعه گناباد ادامه داد: در بخش کاخک و روستاهاي اطراف آن مردم تنها براي زنده نگه داشتن درختان با تانکر آب مي آورند که اگر بخشکد مردم روانه شهر خواهند شد و اين در حالي است که در سال هاي گذشته يارانه اي براي تانکرها در نظر گرفته مي شد ولي سال گذشته اين کمک نيز حذف شد و الان براي يک تانکر آب و زنده نگه داشتن درختان تا سال آينده بايد ۵۰هزار تومان بپردازند در حالي که هيچ درآمدي هم ندارند.

با اين حال استاندار خراسان رضوي هم گفت: خشکسالي در استان بايد به دغدغه مسئولان کشوري تبديل شود.

محمود صلاحي در ديدار با مسئولان دستگاه هاي اجرايي مرتبط با خشکسالي کشاورزي اظهار داشت: متاسفانه ذهنيت بعضي از اقشار جامعه و حتي مسئولان از وضعيت استان خراسان رضوي استاني با گردش مالي بالا و بارندگي هاي مناسب است.

وي با اشاره به اين که هم اکنون بيش از ۹۰درصد مساحت استان دچار خشکسالي شديد و حاد است، افزود: بايد ابعاد و آثار خشکسالي در مناطق مختلف استان به وزراي محترم و مسئولان مرتبط شناسانده شود تا در تصميم گيري ها و توزيع اعتبارات در سطح ملي منعکس و مد نظر قرار داده شود.استاندار خراسان رضوي تصريح کرد: به دليل وسعت، جمعيت و خاص بودن شرايط استان، بحران خشکسالي خراسان رضوي را بايد به دغدغه اي براي وزراي مرتبط و معاونان رئيس جمهوري تبديل کنيم.

نماينده مردم اصفهان در مجلس شوراي اسلامي هم گفت: دود خشکسالي هاي چند سال اخير در چشم مردم مناطق شرق اصفهان رفته و در حال حاضر مردم شهرهاي پايين دست با معضل نبود آب دست و پنجه نرم مي کنند.

به گزارش فارس «حميدرضا فولادگر» با اشاره به کم آبي و خشک شدن رودخانه زاينده رود اظهار داشت: در خشکسالي هاي پياپي در چند سال اخير بيشترين خسارت متوجه کشاورزان شرق اصفهان که اين حرفه تنها منبع درآمد و ارتزاق آن ها به شمار مي رود، شده و اين در حالي است که در مناطق بالادست کشاورزي شغل دوم و يا سوم مردم محسوب مي شود.

وي با اشاره به اين که مديريت اجرايي در مورد استفاده از منابع آبي کوتاهي کرده است، تصريح کرد: عملکرد ضعيف مديران مياني در چند سال اخير سبب به وجود آمدن اين وضعيت حساس شده است و دود خشکسالي ها در چشم مردم مناطق شرق رفته و در حال حاضر مردم شهرهاي پايين دست با معضل نبود آب دست و پنجه نرم مي کنند.

رئيس شوراي اسلامي بخش مرکزي دماوند نيز گفت: تامين آب زراعي نخستين اولويت مناطق روستايي شهرستان دماوند محسوب مي شود اما کشاورزان براي دريافت بودجه هاي خشکسالي سردرگم هستند.

به گزارش خبرگزاري فارس «جعفر سيدآبادي» اظهار کرد: مسئولان جهاد کشاورزي شهرستان و مديران امور بودجه استان تهران در حالي از اختصاص اعتبارات خشکسالي سخن به ميان مي آورند که نامه اي در اين خصوص به نواحي روستايي ابلاغ نشده است.

وي تصريح کرد: بر اساس نامه هاي ارسالي از سوي اهالي مناطق روستايي به بخشداري مرکزي دماوند و شوراي اسلامي اين بخش هيچ گونه بودجه اي براي خشکسالي به اين نواحي پرداخت نشده است.

رئيس شوراي اسلامي بخش مرکزي دماوند با بيان اين که کشاورزي دماوند با کمبود آب زراعي مواجه است، افزود: تامين آب زراعي نخستين اولويت مناطق روستايي شهرستان دماوند محسوب مي شود اما کشاورزان براي دريافت بودجه هاي خشکسالي سردرگم هستند.سيدآبادي خواستار شفاف سازي در اختصاص اعتبارات خشکسالي به مناطق روستايي شد و افزود: خواسته به حق مردم و به تبع آن بخشداري و شوراي اسلامي بخش مرکزي دماوند شفاف سازي در اختصاص اعتبارات خشکسالي و ابلاغ کتبي آن به اهالي است تا دست کم تکليف کشاورزان در اين زمينه مشخص شود.

خشکسالي گسترده در استان فارس علاوه بر کاهش ۵۰۰ هزارتني توليد گندم، افزون بر ۳۸ هزار ميليارد ريال خسارت به بخش کشاورزي وارد کرده است. مهندس «انوشيروان کاظمي» معاون برنامه ريزي و امور اقتصادي جهاد کشاورزي استان فارس به ايسنا گفت: متاسفانه ميزان خسارت آن قدر گسترده و وسيع است که اعتبارات تخصيصي تنها بخش بسيار ناچيزي از خسارت ها را جبران مي کند. به گفته وي در سال ۸۷ بيش از ۱۴ هزار ميليارد ريال، در سال ۸۸ حدود ۲۵ هزار ميليارد ريال و در سال ۸۹ نزديک به ۳۹ هزار ميليارد ريال و امسال ۳۸ هزار ميليارد ريال حجم خسارات خشکسالي برآورد شده ولي اعتبارات خشکسالي استان در سال ۸۷ معادل 13.8 درصد کل خسارات و در سال ۸۸ تنها 4.3 درصد حجم خسارات بوده است.

به گفته وي حمايت دولت و تخصيص اعتبارات کافي براي حمايت از توليدکنندگان و بازسازي زيرساخت ها ضروري است.

استان بوشهر در حاشيه خليج فارس نيز از استان هاي درگير با پديده خشکسالي است به گونه اي که به گفته «رضا سبحانيان» معاون آبخيزداري اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري اين استان در ۲۴ سال گذشته ۱۸ سال با پديده خشکسالي روبه رو بوده است.وي مي گويد: اين امر شرايط بحراني را در تامين آب کشاورزي اين استان ايجاد کرده و بيلان منفي چاه هاي کشاورزي و کاهش دبي  رودخانه ها نگران کننده است.

مدير جهاد کشاورزي کاشان از فاجعه بزرگ خشکسالي و بحران مرگ تدريجي بخش کشاورزي در اين شهرستان خبر داد.

جواد امان پور به خبرنگار باشگاه خبرنگاران گفت: بزرگ ترين مشکل بخش کشاورزي رسيدن اعتبارات پس از فصل تابستان است.وي، با اشاره به تخصيص اعتبار يک ميليارد و ۶۰۰ميليون ريالي مديريت بحران استان اصفهان به بخش کشاورزي اين شهرستان در سال جاري افزود: اختصاص اين اعتبار کمک بزرگي براي جلوگيري از فاجعه بزرگ خشکسالي و نابودي کشاورزي در کاشان است.به گفته وي، براي جلوگيري کامل از وقوع فاجعه بزرگ خشکسالي و مرگ تدريجي کشاورزي در کاشان مبلغ ۲۰ ميليارد ريال براي لوله گذاري، مرمت قنات ها و تامين آب مورد نياز است.مدير جهاد کشاورزي کاشان، ميزان آبدهي ۵۰۰ رشته قنات هاي اين شهرستان را در سال هاي عادي ۱۲۰ ميليون متر مکعب دانست و گفت: متاسفانه در حال حاضر به علت خشکسالي امسال بيش از ۴۰ درصد از اين ميزان آبدهي يعني حدود ۴۸ ميليون متر مکعب آن کاهش يافته است.

۶۰ درصد کشاورزان چهارمحالي به علت خشکسالي، گندم هاي ديم را به جاي علوفه برداشت کردند.

به گزارش موج «نورا... حيدري دستنايي» نماينده مردم اردل و فارسان در مجلس با انتقاد از فقدان برنامه ريزي دقيق براي مهار آب هاي سطحي استان چهارمحال و بختياري، خشکسالي را مهم ترين مشکل کشاورزان اين استان اعلام کرد و گفت: چهارمحال وبختياري پرآب ترين استان کشور است که به علت فقدان برنامه ريزي با خشکسالي دست وپنجه نرم مي کند.

نماينده مردم اردل، فارسان، کيار و کوهرنگ در مجلس شوراي اسلامي، تصريح کرد: در چند سال گذشته با تغيير شکل بارش در استان چهارمحال و بختياري از برف  به باران، شاهد اين هستيم که اين استان پربارش به علت فقدان برنامه ريزي براي مهار آب هاي روان با مشکل خشکسالي روبه رو شده است و سفره هاي زيرزميني اين استان نيز در حال خالي شدن هستند.

و اما اقليم اين مرز و بوم و تغييرات اقليمي دنيا روزهاي سخت تري را پيش روي ما قرارداده و تاکنون مديريت نادرست خشکسالي اثرات سوئي را بر کشاورزي و دام پروري  ما به جا گذاشته است. اينک فعالان اقتصاد کشاورزي با تاکيد بر لزوم تهيه يک طرح جامع براي مقابله با خشکسالي تاکيد دارند که خروج از دوره خشکسالي به معني تمام شدن تبعات منفي ايجاد شده طي ساليان گذشته نيست، بخش هاي آسيب ديده از خشکسالي نياز به حمايت ها و سرمايه گذاري هاي دولت دارد.

خشکسالي همواره به عنوان يکي از پديده هاي اقليمي زيان بار مطرح بوده و با توجه به ميزان خسارت اقتصادي و اجتماعي که به بار مي آورد به عنوان يکي از بلاياي طبيعي محسوب مي شود.ايران هم جزو مناطق کم باران جهان است و بر اساس گزارش هاي رسمي هم اکنون ۷۶ درصد مساحت کشور درگير خشکسالي است و تداوم خشکسالي ۱۳ ساله در بسياري از نقاط کشور ادامه حيات روستاييان را مشکل کرده و آهنگ مهاجرت را نواخته است. اگرچه صاحب نظران مديريت نادرست خشکسالي را سبب افزايش تأثيرات سوء آن بر کشاورزي و دام پروري مي دانند و مسئولان هم سال هاست که از مديريت ريسک و تهيه طرح جامع براي مقابله با خشکسالي سخن مي گويند ولي تغيير اقليم و شرايطي که امروز در بسياري از نقاط ايران وجود دارد لزوم تهيه يک طرح جامع و راهبردي در حوزه خشکسالي و تغيير رويکردها به سمت اصلاح ساختارها و فعاليت هاي زيربنايي را الزامي کرده است. حمايت دولت و سرمايه گذاري اولين انتظار روستاييان براي کاهش مشکلات اين درد کهنه و رنج آور است اما گويا مسئولان ستاد مديريت بحران در خواب زمستاني هستند